วันพุธที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2555

แนวสอบประมวล การบริหารทรัพยากรมนุษย์


ทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ 
Human  Resource  (ทรัพยากรมนุษย์) มีความหมายอย่างกว้างๆ คือ  ผลรวมของความรู้  ความชำนาญ  ความถนัดของประชากรทั้งหมดในประเทศ  จึงกล่าวได้ว่า  ทรัพยากรมนุษย์ คือ  ผลรวมทั้งปริมาณและคุณภาพ  ทั้งนี้  ผลรวมด้านปริมาณ  คือ จำนวนและการกระจายของประชากรและกำลังงาน  ส่วนผลรวมด้านคุณภาพ  คือ  ความรู้  ความชำนาญ  ความถนัด  คุณค่า  และแรงจูงใจ
                แนวความคิดที่เน้น คน (ทรัพยากรมนุษย์)  เป็นศูนย์กลางของการพัฒนา  คือ  คนเป็นผู้บริหารจัดการ  ปัจจัยที่เกี่ยวข้องแบบองค์รวม  ได้แก่  ครอบครัว  ชุมชน  สังคม  เศรษฐกิจ  การเมือง  และทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
Human  Resource  Development (HRD) (การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์)  เป็นกระบวนการเพิ่มความรู้  ความชำนาญ  และความสามารถโดยรวมของประชากรในสังคม  ดังนั้น  การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์  จึงมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ทรัพยากรมนุษย์เพียงพอใจแง่ปริมาณ  และเป็นมนุษย์ที่มีคุณภาพ  และมีบทบาทสร้างสรรค์ความเจริญทั้งด้านเศรษฐกิจ  สังคม  และการเมือง  อย่างสมดุล
                กระบวนการเพิ่มความรู้  ความชำนาญและความสามารถโดยรวมของประชาชนในสังคม
สามารถพิจารณาในด้านต่างๆ ได้ดังนี้
1. เศรษฐกิจ – อธิบายการลงทุนด้านการศึกษา  อนามัย ฯลฯ  เปรียบเทียบกับรายได้และผลต่อสังคม
2.ด้านการเมือง – ทำให้เกิดวุฒิภาวะทางการเมืองในฐานะพลเมืองในระบบประชาธิปไตย
3.ด้านสังคมและวัฒนธรรม – นำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น  รวมทั้งการพัฒนา ด้านจิตใจ คุณธรรมและวัฒนธรรม
Human  Capital (ทุนมนุษย์)  หมายถึง  กิจกรรมต่างๆ หรือพฤติกรรมต่างๆ  ซึ่งจะมีผลต่อระดับรายได้ที่เป็นเงิน หรือ ผลทางจิตวิทยาในอนาคต  โดยผ่านการเพิ่มพูนในตัวบุคคล (ความรู้ความชำนาญ)
กิจกรรมด้านการลงทุน เพื่อเพิ่มปริมาณทุนมนุษย์
-                   การศึกษา
-                   การฝึกอบรม
-                   การปรับปรุงสุขภาพอนามัย
-                   การจัดสรรเวลา 
การใช้ทุนมนุษย์
-                   การแสวงหางานของแรงงาน
-                   การโยกย้ายถิ่นของแรงงาน 
Human  Resource  Management (HRM) (การบริหารทรัพยากรมนุษย์)     (3 R’s)  คือ  กิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ การบริหารงานทั่วไปในองค์กร  -  การวางแผน  การบัญชีการเงิน  การจัดการคุณภาพ  สาธารณูปโภค  ให้บุคลากรในองค์การนั้นๆ สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ  เต็มความรู้ความสามารถของแต่ละบุคคลให้มากที่สุด  ขณะเดียวกันก็เพิ่มความรู้ความสามารถให้กับบุคลากรนั้นๆ เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจและความก้าวหน้า  และการให้บุคลากรอยู่ในองค์กรได้ตลอด  คือการใช้คนให้ถูกวิธี  ให้เหมาะกับงาน  รักษาคนดีให้อยู่ในองค์การได้นาน  โดยมี 3 ขั้นตอน ที่สำคัญ  คือ
1. (Recruit) การได้มาซึ่งทรัพยากรมนุษย์  มีกิจกรรมสำคัญ 4 อย่างคือ  การวางแผน  การสรรหา  การคัดเลือก  การปฐมนิเทศ
2. (Retention) การรักษาและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์  มีกิจกรรม 6 อย่างคือ  การวัดเพื่อประเมินผลงาน  การอบรมและการพัฒนา  การวินัยและการรักษาวินัย  การบริหารค่าตอบแทน  การสอนงานและการให้คำแนะแนว  สุขภาพและความปลอดภัย
3. (Retire) การพ้นจากองค์การหรือการทำงาน  มีกิจกรรม 3 อย่างคือ  การสัมภาษณ์เมื่อพ้นองค์การ  การช่วยหางานใหม่  การวางแผนเกษียณอายุ
กระบวนการบริหารทรัพยากรบุคคล
1.  วางแผนกำลังคน
-  กำหนดตำแหน่ง และ อัตราเงินเดือน 
-  การสรรหาเลือกสรร
2.  การบรรจุแต่งตั้ง
-  การทดลองปฏิบัติราชการ
-  การฝึกอบรม
3.  การเลื่อนตำแหน่ง
-  การประเมินผลการปฏิบัติงาน
4.  การพ้นจากราชการ
-  สวัสดิการ
-  การพัฒนาบุคคล
-  การเลื่อนขั้นเงินเดือน
Competency (สมรรถนะ)  หมายถึง  คุณลักษณะเชิงพฤติกรรมที่เป็นผลมาจากความรู้ ทักษะ / ความสามารถ  ตลอดจนทัศนคติที่จำเป็นในการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล  และคุณลักษณะอื่น  ทำให้บุคคลสามารถสร้างผลงานได้โดดเด่นกว่าเพื่อนร่วมงานคนอื่นๆ  ผลงานนั้นวัดได้ โดยใช้ KPI 
พฤติกรรมของผู้ที่มีผลการปฏิบัติงานยอดเยี่ยมในงานหนึ่งๆ ประกอบด้วย สมรรถนะได้ดังนี้
1.       การมุ่งผลสัมฤทธิ์  หมายถึง  ความมุ่งมั่นการปฏิบัติงานให้ดีตลอดจนการสร้างสรรค์พัฒนาผลงาน
2.       การบริการที่ดี  หมายถึง  ความตั้งใจและพยายามบริการเพื่อสนองความต้องการผู้ใช้บริการ
3.       การสั่งสมความเชี่ยวชาญในงานอาชีพ  หมายถึง  ขวนขวาย  สนใจใฝ่รู้  พัฒนาศักยภาพ  ความรู้ความสามารถของตน  เพื่อมาปรับปรุงให้เข้ากับงาน
4.       จริยธรรม  หมายถึง  การครองตนและประพฤติปฏิบัติถูกต้องเหมาะสมตามหลักกฎหมายและคุณธรรมจริยธรรม  ตลอดจนหลักแนวทางในวิชาชีพของตน
5.       ความร่วมแรงร่วมใจ  หมายถึง  ความตั้งใจที่จะทำงานร่วมกับผู้อื่น
6.       ความสามารถในเชิงคิดวิเคราะห์  หมายถึง  ความสามารถด้านการคิด  แยกแยะภายใต้สถานการณ์เพื่อประกอบกับองค์ความรู้
7.       ความสามารถในเชิงจัดการ หมายถึง  ความสามารถในการจัดการโดยมีความตั้งใจทำให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธผล
8.       ความสามารถในการปฏิบัติงานร่วมกับบุคคลและกลุ่มบุคคล  หมายถึง  ความสามารถในการรับรู้และเข้าใจถึงความต้องการของบุคคล  ติดต่อกับบุคคลได้ทุกระดับ 
9.       คุณลักษณะเฉพาะบุคคลที่สำคัญต่อผลสำเร็จของงาน  หมายถึง  ลักษณะเฉพาะบุคคล
10.ความสามารถเพื่อสนองตอบปัจจัยความเปลี่ยนแปลงและสนับสนุนการเปลี่ยนแปลง  หมายถึง  ความสามารถในการจัดสรร  ตอบสนอง  และให้การสนับสนุนในการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อองค์กร และบุคคล
Competency (สมรรถนะ)  หลักของข้าราชการ 5 ด้าน
1.             การมุ่งผลสัมฤทธิ์ (Achievement  Motivation)
2.             บริการที่ดี (Service)
3.             การสั่งสมความเชี่ยวชาญในงานอาชีพ (Expertise)
4.             จริยธรรม (Integrity)
5.             ความร่วมแรงร่วมใจ (Teamwork)
Core Competency (ความสามารถหลัก)  คือการถามว่าอะไรเป็นจุดแข็งที่เป็นเสมือนปัจจัยนำเข้าที่จะผลักดัน วิสัยทัศน์  พันธะกิจ และเป้าหมายขององค์กรให้สำเร็จ  เพราะข้อมูลต่างๆ เหล่านี้จะเป็นเข็มทิศชี้นำทางว่าควรกำหนดความสามารถหลักอย่างไร  มี 7 ตัว
S – Self  Learning  การเรียนรู้ด้วยตนเอง
E – Efficiency    ประสิทธิภาพ
R – Responsibility  ความรับผิดชอบ
V – Vision  Focus  มุ่งสู่เป้าหมาย
I – Initiative  นวัตกรรม
C – Customer  Service  การให้บริการลูกค้า
E – Ethics and                    จรรยาบรรณและความซื่อสัตย์
Job  Competency  (ความสามารถในงาน) 
-         ความสามารถที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการงาน  เช่น  ผู้บริหารควรมีความสามารถในด้านการบริหารจัดการงาน  3 ด้าน  คือ  คิดเชิงกลยุทธ์, การวางแผน, การมีวิสัยทัศน์
-         ความสามารถที่เกี่ยวข้องกับงานด้านเทคนิค  กำหนดขึ้นตามความรับผิดชอบและลักษณะงานที่แตกต่างกันไป
วิธีการกำหนด Job  Competency  ต้องถูกกำหนดขึ้นจากขอบเขตงานหรือลักษณะงานที่รับผิดชอบตามตำแหน่ง  โดยต้องวิเคราะห์จาก  ความรู้  ทักษะ  และคุณลักษณะพิเศษส่วนบุคคลของแต่ละบุคคล  เช่น  ความซื่อสัตย์  ความน่าเชื่อถือ
                เมื่อได้ Job และ Core แล้ว  การนำมาประยุกต์ใช้ในด้านการบริหารและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในแง่ต่างๆ
1.   การสรรหาและการคัดเลือก – โดยการสัมภาษณ์  ในการตั้งคำถามโดยเน้นให้ผู้สมัครเล่าเหตุการณ์  การกระทำ  ผลลัพธ์  ที่เกิดขึ้นบนพื้นฐานที่ถูกคัดเลือก
2.   การฝึกอบรมและการพัฒนา – เป็นการประเมินหาช่องว่างความสามารถ  หาจุดแข็ง จุดอ่อนของพนักงาน  เพื่อหาวิธีการและแนวทาง  เพื่อเสริมจุดแข็งและพัฒนาจุดอ่อน
3.   การจูงใจและการรักษาพนักงาน – การนำเอาความสามารถของตัวพนักงานมาใช้ในการจูงใจและรักษาพนักงานในองค์การ  โดยให้พนักงานรู้สึกรัก  ผูกพัน  ทุ่มเท  มุ่งมั่นในการทำงานในองค์การโดยมีปัจจัย
ปัจจัยที่มิใช่ตัวเงิน
-  การจัดทำผังความก้าวหน้าในสายอาชีพ  เช่น  เลื่อน  โอนย้าย  เปลี่ยนงาน
-   จัดทำแผนทดแทน  เป็นการหาผู้สืบทอดตำแหน่งเพื่อพัฒนาความสามารถของบุคคล
-   บริหารคนดีมีฝืมือ  โดยการกำหนดพนักงานคนไหนมีความรับผิดชอบพอที่จะเป็น Talent  ขององค์การ
ปัจจัยที่เป็นตัวเงิน -  ปรับเงินเดือน, การให้โบนัส  ฯลฯ
4.  การใช้คนให้เกิดประโยชน์ – การเลือกใช้คนให้ถูกต้อง  เหมาะสมกับงานและเวลา  เหมาะสมกับความสามารถในตำแหน่งงานที่ทำ 
องค์ความรู้เพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์  ยุคโลกาภิวัตน์ 

การพัฒนาองค์การให้เป็นองค์การแห่งการเรียนรู้  LO และการจัดการความรู้ KM
การจัดการความรู้ (Knowledge  Management : KM)
หมายถึง  การจัดการที่มีกระบวนการและเป็นระบบตั้งแต่การประมวลข้อมูล  สารสนเทศ  ความคิด  ตลอดจนประสบการณ์ของบุคคลเพื่อสร้างความรู้ มีผลกระทบต่อความรู้ที่เกิดขึ้นในองค์การ  คือ  “การเปลี่ยนแปลง” และจะต้องมีการจัดเก็บในลักษณะที่ผู้ใช้เข้าถึงได้อย่างสะดวก  เพื่อนำความรู้ไปใช้งานหรือเกิดการถ่ายทอดความรู้และแพร่ไปทั้งองค์การ  ซึ่งการนำ  KM มาประยุกต์ใช้กับองค์การเพื่อให้แรงขับเคลื่อนองค์การไปสู่การเป็น  องค์การแห่งการเรียนรู้  (LO)
                องค์ประกอบที่สำคัญของการจัดการความรู้  ได้แก่  คน  เทคโนโลยี  และกระบวนความรู้
องค์ประกอบทั้ง 3 ต้องเชื่อมโยงและบูรณาการกัน
-   คน  : องค์ประกอบสำคัญที่สุด  เป็นแหล่งความรู้และเป็นผู้นำความรู้ไปใช้
-   เทคโนโลยี : เป็นเครื่องมือเพื่อให้คนสามารถค้นหา  จัดเก็บ  แลกเปลี่ยน  รวมทั้งนำความรู้ให้ใช้ได้ง่ายและรวดเร็ว
-   กระบวนการความรู้ : เป็นการบริหารจัดการเพื่อนำความรู้จากแหล่งความรู้ไปให้ผู้ใช้
ปัจจัยที่เอื้อให้การจัดการความรู้ประสบความสำเร็จ
1.  ภาวะผู้นำและกลยุทธ์
                -  ผู้บริหารเข้าใจและคำนึงถึงประโยชน์  เพื่อสื่อสารผลักดันให้จัดการความรู้
                -  ทิศทางและกลยุทธ์ที่ชัดเจน  ว่าจัดการความรู้เพื่ออะไร
2.  วัฒนธรรมขององค์การ
                วัฒนธรรมการแลกเปลี่ยนความรู้  ประสบการณ์  ต้องได้รับการสนับสนุน
3.  เทคโนโลยีสารสนเทศทางด้านการจัดการความรู้
                ค้นหา  นำความรู้ไปใช้  วิเคราะห์ข้อมูล  จัดเก็บข้อมูล
4.  การวัดผล
                เพื่อทราบสถานะองค์การ  สามารถทบทวน  ประเมินผล  ปรับปรุง
5.  โครงสร้างพื้นฐาน
                โครงสร้างหรือระบบรองรับบุคลากรให้มีการแลกเปลี่ยนความรู้กัน  เช่น  สถานที่  เครื่องมืออุปกรณ์  โครงสร้างระบบงาน
                ทั้ง 5 ประการ  หากบริหารอย่างเป็นระบบ  ไปในทิศทางเดียวกัน  สอดคล้องเชื่อมโยงกัน  การจัดการความรู้ก็จะประสบความสำเร็จ
LEARNING  ORGANIZATION  องค์การแห่งการเรียนรู้



LEARNING  MODEL  แห่งการเรียนรู้

       องค์การแห่งการเรียนรู้ (Learning  Organization : LO)
เป็นองค์การที่มีการสร้างช่องทางให้เกิดการถ่ายทอดความรู้ซึ่งกันและกัน  ภายในระหว่างบุคลากร  ควบคู่ไปกับการรับความรู้จากภายนอก  เป้าประสงค์สำคัญ  คือ  เอื้อให้เกิดโอกาสในการหาแนวปฏิบัติที่ดีที่สุด  เพื่อนำไปสู่การพัฒนาและสร้างเป็นฐานความรู้ที่เข้มแข็งขององค์การ  เพื่อให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา
Peter  Senge  เสนอแนวคิดในการสร้างองค์การแห่งการเรียนรู้  ซึ่งมีกรอบ 5 ประการ  คือ
1.  Personal  Mastery  (ความรอบรู้แห่งตน)  มีความรับผิดชอบ  มีจิตสำนึก  มีความกระตือรือร้น  สนใจ  ใฝ่รู้  ปรารถนาที่จะเรียนรู้
2.  Mental  Mastery  (แบบจำลองความคิด)  มีจิตสำนึก  มีสติ  มีความคิดอ่าน  มุ่งหวังที่จะปรับปรุงการปฏิบัติงาน
3. Team  Learning (การเรียนรู้เป็นทีม)  เป็นรากฐานของการพัฒนาไปสู่องค์การสมัยใหม่
4. Shared  Vision  (การมีวิสัยทัศน์ร่วมกัน)  เกิดจากการกระตุ้นของผู้นำ
5.  Systems  Thinking  (การคิดอย่างเป็นระบบ)  คิดทำความเข้าใจในสิ่งที่เกิดขึ้น  เชื่อมโยงเรื่องต่างๆ อย่างเป็นระบบ
ลักษณะขององค์การแห่งการเรียนรู้
องค์การที่มีการเรียนรู้จะมีลักษณะเป็นพลวัตร  โดยมีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา  สมาชิกขวนขวายหาความรู้อย่างต่อเนื่อง  มีการเผยแพร่แลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกัน  เพื่อพัฒนางานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด
องค์การแห่งการเรียนรู้  มีลักษณะดังนี้
1.  มีโครงสร้างเหมาะสม               ยืดหยุ่น  คล่องตัว  สายการบังคับบัญชาไม่มากเกินไป
2.  มีวัฒนธรรมในการเรียนรู้           สมาชิกสนใจใฝ่รู้ตลอดเวลา  ผู้บริหารสนับสนุน
3.  มีการกระจายอำนาจ  สมาชิกมีอิสระการปฏิบัติงาน  ตัดสินใจ  แก้ไขปัญหา
4.  มีการตรวจสอบการเปลี่ยนแปลง  เพื่อปรับองค์การให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง
5.  มีเทคโนโลยีสนับสนุน
6.  มุ่งเน้นคุณภาพในการให้บริการ
7.  เรียนรู้อย่างมีกลยุทธ์
8.  มีวิสัยทัศน์ร่วมกัน  ในการผลักดันให้การปฏิบัติงานมุ่งสู่เป้าหมาย
Balance  Scorecard
Balanced  Scorecard  (BSC)  ลิขิตสมดุล (เป็นตัวชี้วัดทั้งองค์การ และกระจายความสำคัญของปัญหาในการวัดผลการดำเนินงานโดยใช้  4  ด้าน ไม่ Fix ว่าจะต้องเท่ากันทุกด้านแต่ให้ 4 ด้านรวมกันเป็น 100%)
เป็นเทคนิคการติดตามผล (Monitoring) และการประเมินผล (Evaluation)  โดยจะเป็นเกณฑ์  และตัวชี้วัดในการวัดผลดำเนินงานในมุมมอง 4 ด้าน  ได้แก่
1. มุมมองด้านนวัตกรรมและการเรียนรู้  หรือ ด้านการเรียนรู้และการเจริญเติบโต
พิจารณาจากค่านิยมของหน่วยงานในการพัฒนาและสร้างสรรค์บริการใหม่ๆ รวมถึงการปรับปรุงกระบวนการทำงานให้ดีขึ้น 
2.  มุมมองของกระบวนการดำเนินงานภายในองค์การ
หน่วยงานให้ความสำคัญกับกระบวนการใดในการสร้างความพอใจให้กับลูกค้า  ซึ่งจะพิจารณาจากตัวแปรต่างๆ ได้แก่
-  วงจรเวลา
-  คุณภาพ
-  ทักษะของผู้ปฏิบัติ
-   ผลิตภาพ
3. มุมมองของลูกค้าของหน่วยงาน
-   ระยะเวลาในการให้บริการ (Time)
-   คุณภาพของสินค้าและบริการ (Quality)
-   ผลการปฏิบัติงาน (Performance)
-   การบริการ (Service)
4. มุมมองทางด้านผลตอบแทนทางการเงิน
เป็นเรื่องเกี่ยวกับผลตอบแทนทางการเงินและความสามารถในการบริหารงบประมาณ  โดยพิจารณาว่า   แผนงาน  ผลงาน  และผลลัพธ์ที่ได้บรรลุเป้าหมายเพียงใด
ประโยชน์ของ BALANCED  SCORECARD
1.  การแปลวิสัยทัศน์ ;  เพื่อการปฏิบัติงานที่เป็นรูปธรรม
2.  การติดต่อสื่อสารและเชื่อมความเข้าใจ ; ช่วยผู้บริหารในการสื่อสารและสร้างความเข้าใจในกลยุทธ์
3.  การวางแผนการดำเนินงาน ; องค์การสามารถบูรณาการแผนกลยุทธ์และแผนทางการเงินเข้าด้วยกัน
4. ข้อมูลย้อนกลับและการเรียนรู้ ; เกิดการเรียนรู้เชิงกลยุทธ์ว่าองค์การสามารถบรรลุเป้าหมายในปัจจุบันและความต้องการเชิงกลยุทธ์ในระดับที่สมดุลกัน
Human  Resource  Competency (HRC) (การบริหารสมรรถนะทรัพยากรมนุษย์)
1.  ต้องรู้และเข้าใจในงานองค์กร
2.  ต้องสร้างความเชื่อมั่น  เชื่อถือ  และซื่อสัตย์
3.  ต้องรู้และเข้าใจในคนขององค์การ
Human  Resource  Planning : HRP (การวางแผนทรัพยากรมนุษย์)  หมายถึง (Walker) กระบวนการวิเคราะห์ความต้องการกำลังคนขององค์การ  ภายใต้สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง  รวมถึงกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
ประโยชน์ของการวางแผนทรัพยากรมนุษย์
1.  ปรับปรุงการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรมนุษย์ของหน่วยงาน
2.  ทรัพยากรมนุษย์ทำงานมุ่งไปสู่เป้าหมายของหน่วยงาน
3.  สร้างความรอบคอบเกี่ยวกับกำลังคนได้ล่วงหน้า
4.  พยากรณ์ปัญหาเกี่ยวกับกำลังคนได้ล่วงหน้า  (งานล้นคน-คนล้นงาน)
5.  เตรียมมาตรการรับมือปัญหากำลังคนได้แต่เนิ่นๆ
6.  นำไปสู่การพัฒนา- การเกลี่ยอัตรากำลังให้เหมาะสม
Human  Resource  Scorecard เป็นตัวชี้วัดทรัพยากรมนุษย์  โดยใช้ ความรู้  ความสามารถ  ทักษะ  การทำงาน  ประสบการณ์  คุณลักษณะของแต่ละบุคคล  มาวัด
ลักษณะ ผู้นำ  CEO
1.  ซื่อสัตย์  และมีจรรยาบรรณ
2.  มีความรู้สึกที่มั่นคงในตนเอง
3.  ควบคุมอารมณ์ตัวเองได้
4.  อดทนเสมอ
5.  พัฒนาตัวเองอย่างสม่ำเสมอ
6.  มีสติมาก่อนวาจา  คิดก่อนทำ
7.  เป็นนักสร้างโอกาส
8.  ขอให้ถ่อมตัวเสมอ
9.  ต้องมีความกล้า
10.  ต้องมีอารมณ์ขัน
11.  เป็นคนละเอียด  รอบคอบ
12.  มีความสามารถ
13.  สนับสนุนเพื่อนร่วมงาน
14.  พร้อมยอมรับความผิดพลาด
15.  เป็นคนตรงไปตรงมา
16.  เป็นสุภาพชน
17.  ขอให้ถามเสนอ
18.  มีความยืดหยุ่น
9.  มีน้ำใจนักกีฬา
20.  มีทักษะในการพูด
 Senior  Executive  Service : SES (การจัดระบบนักบริหารระดับสูง)
                หมายถึง  เป็นระบบที่เชื่อว่านักบริหารระดับสูงเป็นตัวขับเคลื่อนตัวหนึ่งในการปฏิรูประบบราชการ  จำเป็นต้องมีการสร้างและพัฒนานักบริหารระดับสูงในภาครัฐ
วัตถุประสงค์
                เพื่อสร้างและพัฒนาผู้นำยุคใหม่ที่มีความรู้ความสามารถและปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ  มีเจ้าหน้าที่เพียงพอสำหรับการปรับเปลี่ยนระบบราชการ  รวมทั้งทำให้ระบบการแต่งตั้งมีความโปร่งใสและเป็นธรรม
หลักการและเหตุผล                          
SES -  เน้นให้เป็นนักบริหารมืออาชีพ – พัฒนาก่อนเข้าสู่ระบบ - พัฒนาภายหลังเข้าสู่ระบบ
การพัฒนาก่อนเข้าสู่ระบบ  คือการคัดเลือก  การทดสอบ  การขึ้นบัญชีนักบริหารระดับสูง  ปรับปรุงหลักสูตร  วิธีการฝึกอบรมและการประเมินผลให้เข้ม
                การพัฒนาภายหลังเข้าสู่ระบบ  โดยยึดหลักสมรรถนะหลักของการบริหารเป็นสำคัญ  แบ่งเป็นการฝึกอบรมและการพัฒนาตนเอง  มีหลักสูตรสำหรับนักบริหารแต่ละกลุ่มให้ต่อเนื่องทั้งในแง่ของระยะเวลา  และการพัฒนาสมรรถนะหลักของแต่ละกลุ่มที่มีระดับความลึกแตกต่างกัน
คุณค่าแห่งความเชื่อและประโยชน์ที่จะได้รับ
                ทำให้ได้นักบริหารที่มีวิสัยทัศน์กว้างไกล  มีศักยภาพสูง  คิดใหม่  ทำใหม่  ระบบการแต่งตั้งมีความโปร่งใสและเป็นธรรม  เพื่อปรับเปลี่ยนระบบราชการให้มีประสิทธิภาพ
หลักการกำหนดค่าตอบแทนที่ได้ ของ SES
-  ทัดเทียมกับภาคเอกชน
-  สอดคล้องกับหน้าที่ความรับผิดชอบและความยากง่ายของงาน
-  สอดคล้องกับผลงาน (Performance  Based  Pay)
-  โปร่งใส  ชัดเจน  เป็นธรรม
-  อยู่ในวิสัยของงบประมาณจะรองรับได้
ประโยชน์ที่จะได้รับของการมีระบบ SES    ราชการไทยจะได้ผู้บริหารที่
-  มีคุณภาพ  มีความสามารถ  เป็นมืออาชีพ
-  มีคุณธรรม  กล้ายืนหยัดในสิ่งที่ถูกต้อง
-  ได้รับการยอมรับ
-  มีการทำงานที่ชัดเจน  วัดผลได้
ระบบ Fast  Track  หรือระบบข้าราชการผู้มีผลสัมฤทธิ์สูง (สายด่วนคนเก่ง)
- ความหมาย คือ  การพัฒนาข้าราชการผู้มีผลสัมฤทธิ์สูง
- วัตถุประสงค์ 
1.  ดึงดูดรักษาไว้  และจูงใจ
2. พัฒนาอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ
3. เตรียมผู้นำเข้าสู่ระบบนักบริหารระดับสูง  หรือผู้เชี่ยวชาญ  ผู้ทรงคุณวุฒิระดับสูง
- หลักการและเหตุผล
1. ความจำเป็นในการพัฒนาภาคราชการ  ระบบราชการ
1. สภาพแวดล้อมเปลี่ยน -  สภาพปัญหาเปลี่ยน  -  สมรรถนะเปลี่ยน
2. นโยบายรัฐบาลด้านการพัฒนาผู้นำภาคราชการ
2. ปัญหาด้านการพัฒนาผู้นำในราชการในทางปฏิบัติ
1.ขาดการพัฒนาที่ต่อเนื่อง  เป็นระบบ
2.  รูปแบบยังเน้นการเรียนรู้ภาคทฤษฎีในชั้นเรียน
3.  การขึ้นสู่ตำแหน่งระดับสูงใช้เวลานาน
กลไกของระบบบริหาร
ระบบสรรหา -  ระบบกำหนดตำแหน่ง – ระบบพัฒนา – ระบบประเมินผล
-                   ผลดี / ผลเสีย(ไม่มี)
ประโยชน์
ข้าราชการในระบบ
1.  ได้ทำงานที่ยากและท้าทาย
2.  มีโอกาสในการเลื่อนระดับอย่างรวดเร็ว
3.  ใช้ความสามารถที่มีอย่างเต็มศักยภาพ
4.  ได้รับการพัฒนาต่อเนื่องเป็นระบบ
ข้าราชการทั่วไป
-  ได้ศึกษารูปแบบ  วิธีคิด  วิธีการทำงาน  จากข้าราชการในระบบ
ส่วนราชการ
1.  ได้ข้าราชการที่มีคุณภาพและผลสัมฤทธิ์สูง
2.  มีระบบสนับสนุนการเตรียมข้าราชการระดับสูงในอนาคต
ราชการโดยรวม
                ยกมาตรฐานการทำงานของราชการเพื่อสนับสนุนให้การพัฒนาประเทศเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ  เพื่อส่วนรวม  สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลก  และมีความยั่งยืน
หลักการบริหารงานบุคคลภาครัฐแนวใหม่
NPM  คือ  การปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์การพัฒนาระบบบริหารราชการแบบดั้งเดิม  ไปเป็นการพัฒนาระบบบริหารงานภาครัฐแนวใหม่  หมายถึง  การสร้างระบบราชการที่มีคุณลักษณะของระบบ  ในเชิงประสิทธิภาพประสิทธิผล ที่อิงหลักธรรมาภิบาล  และหลักประชาธิปไตย
หลักธรรมาภิบาล
1. การมีความชอบธรรมและความรับผิดชอบทางการเมือง
2. ความมีอิสระในการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงานในหน้าที่รับผิดชอบ
3. การมีระบบกฎหมายที่มีความยุติธรรมและน่าเชื่อถือ
4. การมีพันธะความรับผิดชอบและการถูกตรวจสอบของระบบราชการ
5. การมีเสรีภาพของการแสดงออกและการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารต่อสังคม
6. ความมีประสิทธิภาพประสิทธิผลของการบริหารจัดการภาครัฐ
7. การแสวงหาความร่วมมือกับองค์การประชาสังคม
การบริหารงานบุคคลภาครัฐแนวใหม่
                บุคลากรเป็นปัจจัยหลักและเป็นกำลังสำคัญในการดำเนินงานและนำความสำเร็จมาสู่องค์การ  โดยเฉพาะอย่างยิ่งบุคลากรในภาครัฐ  ซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญของความสำเร็จในการแปลงนโยบายจากรัฐไปสู่การปฏิบัติให้เกิดผลสัมฤทธิ์  การพัฒนาคุณภาพบุคลากรในภาครัฐ  ให้มีความรู้  ความสามารถ  ทักษะทีทันต่อสภาวะแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลง  จึงมีความจำเป็นเพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชนผู้รับบริการ  อีกทั้งเพื่อสร้างศักยภาพและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันกับนานาประเทศ  ตามการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกที่เปลี่ยนในยุคโลกาภิวัตน์
                การพัฒนาประเทศให้เจริญ  ต้องสร้างเสถียรภาพและความมั่นคงของประเทศในทุกด้าน  รวมทั้งตอบสนองความต้องการของประชาชน  ซึ่งมีอยู่อย่างไม่จำกัด  ให้เกิดความพึงพอใจ  ดังนั้นภาคราชการต้องปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมและวิธีการทำงาน  ซึ่งมีผลต่อ  ระบบ  และ  ตัวบุคคล 
ในส่วนของ  “ระบบ”  การปรับเปลี่ยนระบบราชการ  มีสาระสำคัญ  ดังนี้
1. ปรับระบบวิธีการทำงานจากเดิมที่ใช้คนเป็นหลัก  มาเป็นการใช้ เทคโนโลยี
ระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์  การเชื่อมโยงระหว่างกัน  ให้บริการทางอิเล็กทรอนิคส์  เปิดบริการจุดเดียว (one stop  service)  ให้ความสะดวกสบายในการใช้บริการแก่ประชาชน  เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน
2. ปรับระบบวิธีการบริหารงานจากเดิมที่ต่างคนต่างทำ  เป็นแบบบูรณาการเชื่อมโยง  ทำงานเป็นทีมมีการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร  จะทำให้ไม่เกิดการทำงานที่ซ้ำซ้อน  มีการประสานงานที่ง่าย  และไม่สิ้นเปลืองงบประมาณ
3. ปรับเปลี่ยนการติดต่อสื่อสารสั่งการ  เป็นวงจรเครือข่ายและประสานงานในแนวราบมากขึ้น  สร้างวัฒนธรรมการทำงานแบบมีส่วนร่วม
4. เปลี่ยนการทำงานเพื่อระบบและตามระเบียบ  เป็นการทำงานเพื่อผู้รับบริการ  คือทำงานมุ่งผลสัมฤทธิ์เพื่อส่วนรวม  เคารพสิทธิหน้าที่ของประชาชน
5.       จัดขนาดองค์กรให้เหมาะสม  รัฐมีบทบาทหน้าที่เฉพาะส่วน  เปิดโอกาสให้เอกชนมีบทบาทมากขึ้น
6.       เน้นผลสำเร็จของงานเป็นเกณฑ์  มีการวัดผลงานที่มีประสิทธิภาพชัดเจน  เป็นรูปธรรม  โปร่งใส  ตรวจสอบได้  เน้นการทำงานอย่างสร้างสรรค์  มีกลไกการบริหารที่ได้มาตรฐาน  มีระบบค่าตอบแทนที่เป็นธรรมเพื่อเปิดโอกาสให้คนไทยที่มีคุณภาพและมีศักยภาพสูง  เต็มใจเข้ารับราชการเป็นอาชีพในส่วนของ “ตัวบุคคล” บุคคลในภาครัฐ  ถูกคาดหวังให้มีคุณลักษณะดังนี้
1. เป็นบุคคลที่มีคุณภาพ  เป็นมืออาชีพ  มีความสามารถในการเรียนรู้และปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี
2. เป็นบุคคลที่มีมาตรฐานทางคุณธรรมสูง  ซื่อสัตย์สุจริต  ยุติธรรม  มีความเป็นกลาง  ปฏิบัติหน้าที่ด้วยหลักการและเหตุผลที่น่าเชื่อถือ  ทำงานมุ่งผลสัมฤทธิ์  คือ  มีศีลธรรมและจริยธรรม  เป็นที่วางใจของประชาชน
3. เป็นบุคคลที่มีทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์  ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น  เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ 
ปัญหาการบริหารงานบุคคลภาครัฐ
1.   มีหลายองค์การกลาง / มาตรฐานต่างกัน
2.   ค่าตอบแทนไม่สอดคลองกับค่าครองชีพ
3.   ใช้คนมาก / มีส่วนเกิน
4.   ยังทำงานไม่เต็มศักยภาพ
5.   ทำงานอยู่ในกระบวนทัศน์ / ค่านิยมเดิม
6.   มีปัญหาทุจริงคอรัปชั่น
7.   การพัฒนายังไม่ทั่วถึง / ตรงเป้าหมาย
8.  ไม่ได้รับความเชื่อถือ  ศรัทธาจากประชาชน
9.  ระบบคุณธรรมในการบริหารงานบุคคลถูกแทรกแซงทั้งจากภายใน / ภายนอก
Merit  System  ระบบคุณธรรม
-  เป็นระบบที่มุ่งเน้นผลงาน  performance  based
- เป็นสาเหตุสำคัญในการปฎิรูปราชการในต่างประเทศ  ทำให้แยกการเมืองออกมาจากการบริหาร politic-administration  dichotomy
หลักการที่สำคัญ
1.  ความเสมอภาคในโอกาส  equality  of  opportunity
-  โอกาส เปิดกว้าง  ให้บุคคลทั่วไปมีสิทธิ์ที่จะทำงานราชการ
-  การกำหนดคุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงานต้องทำไว้ในลักษณะ เปิดกว้าง
- โอกาส  ในการทำงานครอบคลุมตั้งแต่ : การสรรหาบุคคล ภายนอก  องค์การเข้ามาทำงาน  และการสรรหาบุคคล ภายใน องค์การในลักษณะของการย้าย- โอน – เลื่อน/ลดตำแหน่ง
2.  การวัดความสามารถโดยการสอบแข่งขัน competence
3.  ความมั่นคงในตำแหน่งงาน security  of  tenure
4.  ความเป็นกลางทางการเมือง  political  neutrality
ข้อดี – ข้อเสีย ของ merit  system
ข้อดี
1.  สอดคล้องกับระบบประชาธิปไตย
2.  ได้คนที่มีความรู้ความสามารถทำงาน
3.  กำลังคนมีขวัญกำลังใจดี
4.  หน่วยงานมีประสิทธิภาพสูง
5.  มีเกียรติและศักดิ์ศรี
ข้อเสีย
1.  ความล่าช้า – สิ้นเปลือง
2.  เน้นเรื่องขั้นตอนตามระเบียบอย่างมาก
3.  ต้องพร้อมใจกันร่วมมือในการใช้รักษาระบบนี้
Spoils  system ระบบดั้งเดิม
เป็นระบบดั้งเดิมที่ทุกชาติเคยใช้มาก่อน  ในช่วงของการปกครองแบบรวมอำนาจ – ระบบชนเผ่า  ซึ่งต้องอาศัยคนที่ไว้ใจกันมาทำงาน
ข้อดี – ข้อเสีย ของ   Spoils system 
ข้อดี
1.  บริหารบุคคล – กำลังคนด้วยความรวดเร็ว
2.  เปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ได้ตลอดเวลา
3.  ความเป็นพวกเดียวกันทำให้มีความขัดแย้งในองค์การน้อย
4.  เหมาะสมกับงานบางลักษณะ  เช่น  งานเกี่ยวกับความลับ-ความมั่นคงงานการเงิน
ข้อเสีย
1.  ไม่มีเครื่องรับประกันว่าหน่วยงานจะได้คนดีมีความสามารถเข้ามาทำงาน
2.  งานอาจจะขาดความต่อเนื่องถ้ามีการเปลี่ยนตัวผู้บริหาร
3.  ขวัญกำลังใจในการทำงานแปรผันตามผู้ที่จะมาเป็นนาย
4.  ข้าราชการ- นักการเมืองแลกเปลี่ยนผลประโยชน์กัน
เศรษฐกิจพอเพียง
แนวคิดเน้นคนเป็นศูนย์กลาง

“เศรษฐกิจพอเพียง” เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทย  ตั้งแต่ก่อนวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจ  และต่อมาได้ทรงเน้นย้ำแนวทางแก้ไขเพื่อให้รอดพ้น  และสามารถดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืนภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์และความเปลี่ยนแปลงต่างๆ
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
กรอบแนวคิด
                เศรษฐกิจพอเพียง  เป็นปรัชญาที่ชี้แนะแนวทางการดำรงชีวิตและการปฏิบัติตนของประชาชนทุกระดับตั้งแต่ครอบครัว  ชุมชน  จนถึงระดับประเทศ  ให้ดำเนินทางสายกลาง  ในทางที่ควรจะเป็น  โดยมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดิมของสังคมไทย  สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลาเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์  และเป็นการมองโลกเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา  มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัยและวิกฤตเพื่อความมั่นคงและความยั่งยืนของการพัฒนา
คุณลักษณะ
                เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ในทุกระดับ  โดยเน้นการปฏิบัติบนสายกลาง  และการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน
คำนิยาม  ความพอเพียงประกอบด้วย 3 คุณลักษณะ  พร้อมๆ กัน  ดังนี้
-  ความพอประมาณ  หมายถึง  ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไปโดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น 
- ความมีเหตุผล  หมายถึง  การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น  จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผลโดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆ อย่างรอบคอบ
-  การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว  หมายถึง  การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่จะเกิดขึ้นโดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้หรือไกล
-  ความพอเพียง  หมายถึง  มีกิน  มีอยู่  ไม่ฟุ่มเฟือย  ไม่โลภ  ไม่เบียดเบียนผู้อื่น 
หลักแนวคิด
                การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง  คือการพัฒนาที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลางและความไม่ประมาท  โดยคำนึงถึงความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  การสร้างภูมิคุ้มกันตัวที่ดีในตัว  ตลอดจนใช้ความรู้ความรอบคอบและคุณธรรม  ประกอบการวางแผน  การตัดสินใจและการกระทำ
เศรษฐกิจพอเพียงกับทฤษฎีใหม่ตามแนวพระราชดำริ
มีอยู่ 2 แบบ  คือ  แบบพื้นฐานกับแบบก้าวหน้า  ดังนี้
ทฤษฎีใหม่ขั้นที่ 1 เป็นเศรษฐกิจแบบพื้นฐาน  ที่มุ่งแก้ปัญหาของเกษตรกรที่อยู่ห่างไกลแหล่งน้ำ  ต้องพึ่งน้ำฝนและประสบความเสี่ยงจาการที่น้ำไม่พอเพียง  เช่น  มีที่ดินพอเพียงที่จะขุดบ่อน้ำเพื่อแก้ปัญหาความเสี่ยงเรื่องน้ำ  สามารถทำเกษตรกรรมได้  และมีที่ดินส่วนอื่นๆ เพื่อที่จะสนองต่อความต้องการพื้นฐานของครอบครัว  รวมทั้งขายในส่วนที่เหลือเพื่อให้มีรายได้ที่จะใช้เป็นค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่ไม่สามารถผลิตเองได้  ทั้งหมดนี้เป็นการสร้างภูมิคุ้มกันในตัวเองให้เกิดขึ้นในระดับครอบครัว
แต่อย่างไรก็ตาม  ทฤษฎีใหม่ขั้นที่ 1 ก็จำเป็นที่เกษตรกรจะต้องได้รับความช่วยเหลือจากชุมชนราชการ  มูลนิธิ  และภาคเอกชน  ตามความเหมาะสม
ทฤษฏีใหม่ขั้นที่ 2  เป็นเศรษฐกิจแบบก้าวหน้า  เป็นเรื่องของการสนับสนุนให้เกษตรกรรมรวมพลังกันในรูปกลุ่มหรือสหกรณ์  หรือการที่ธุรกิจต่างๆ รวมตัวกันในลักษณะเครือข่ายวิสาหกิจ
ทฤษฎีใหม่ขั้นที่ 3 เป็นเศรษฐกิจแบบก้าวหน้า  เป็นการส่งเสริมให้ชุมชนหรือเครือข่ายวิสาหกิจสร้างความร่วมมือกับองค์กรอื่นๆ ในประเทศ เช่น บริษัทขนาดใหญ่  ธนาคาร  สถาบันวิจัย  เป็นต้น
การสร้างเครือข่ายความร่วมมือในลักษณะเช่นนี้จะเป็นประโยชน์ในการสืบทอดภูมิปัญญา  แลกเปลี่ยนความรู้  เทคโนโลยี  และบทเรียนจากการพัฒนา  หรือร่วมกันพัฒนาตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง  ทำให้ประเทศอันเป็นสังคมใหญ่ดำเนินชีวิตอย่างพอเพียง  กลายเป็นเครือข่ายชุมชนพอเพียงที่เชื่อมโยงกันด้วยหลัก  ไม่เบียดเบียน  แบ่งปัน  และช่วยเหลือซึ่งกันและกันได้ในที่สุด
หลักการพึ่งตนเอง  สามารถยึดหลักความพอดีได้ 5 ประการ  คือ
1. ความพอดีด้านจิตใจ  เข้มแข็ง  พึ่งตนเองได้  มีจิตสำนึกดี  เอื้ออาทร
2. ความพอดีด้านสังคม  ช่วยเหลือกันและกัน  ผนึกกำลังให้ชุมชนเข้มแข็ง  มีกระบวนการเรียนรู้ที่เกิดจากฐานรากที่มั่นคงและแข็งแรง
3.  ความพอดีด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  รู้จักใช้อย่างฉลาดและรอบคอบ
4. ความพอดีด้านเทคโนโลยี  รู้จักใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับความต้องการและควรพัฒนาเทคโนโลยีจากภูมิปัญญาชาวบ้านของเรา  และสอดคล้องเป็นประโยชน์ต่อสภาพแวดล้อม
5. ความพอดีด้านเศรษฐกิจ  เพิ่มรายได้  ลดรายจ่าย  ดำรงชีวิตอย่างพอควร  พออยู่  พอกิน  สมควรตามอัตภาพและฐานะของตน
การปฏิบัติตนตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง
1. ยึดความประหยัด
2. ยึดถือการประกอบอาชีพด้วยความถูกต้อง  สุจริต
3. ละเลิกการแก่งแย่งผลประโยชน์และแข่งขันกันในทางการค้าขายประกอบอาชีพแบบต่อสู้กันอย่างรุนแรง
4.  ไม่หยุดนิ่งที่จะหาทางในชีวิตหลุดพ้นจากความทุกข์ยาก  ขวนขวายใฝ่หาความรู้ให้เกิดมีรายได้เพิ่มพูน
5.   ปฏิบัติตนในแนวทางที่ดี  ลดละสิ่งยั่วกิเลสให้หมดสิ้นไป
การพัฒนาแบบยั่งยืน  (ของพระธรรมปิฏก)  เป็นการพัฒนาที่เป็นบูรณาการ  คือการทำให้เกิดเป็นองค์รวม  หมายความว่า  องค์ประกอบทั้งหลายที่เกี่ยวข้องจะต้องมาประสานกันครบองค์  และมีลักษณะอีกอย่างหนึ่งคือ  มีดุลยภาพ  โดย  แยกเป็น 3 ด้าน  คือ  ด้านเศรษฐกิจ  นิเวศวิทยา  มนุษย์  และต้องเน้นที่ตัวมนุษย์เข้ามาเป็นปัจจัยสำคัญในการบูรณาการ
แนวคิดที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา  เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน
พัฒนาคนให้   1. มีสุขภาพดี   2.  สติปัญญาดี   3.  สังคมดี   4.  อารมณ์แจ่มใส  5. มีจริยธรรม  6. ปฏิบัติตามหลักศาสนา
ทำให้  1.  ครอบครัว  ชุมชน สังคมดี  2.  ทำให้เศรษฐกิจดี  3.  ทำให้การเมืองดี  4.  ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมไม่ถูกทำลาย
ทุนมนุษย์ (Human  Capital)  หมายถึง  ทักษะ  และความสามารถต่างๆ ที่อยู่ในตัวบุคคล หรือกำลังงาน  ซึ่งส่วนหนึ่งมาจาก การปรับปรุงสุขภาพและโภชนาการ  การศึกษา  การฝึกอบรม
ชุมชนเข้มแข็ง
“การดำรงชีวิตอย่างพอเพียง  เน้นการพึ่งตนเองให้มากที่สุด”
                เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจรากฐานให้เข้มแข็ง  เพื่อสร้างศักยภาพและเพิ่มขีดความสามารถให้พึ่งตนเองได้  ส่งเสริมการรวมกลุ่มเป็นองค์กรชุมชน  เป็นเครือข่ายองค์กรชุมชนที่เข้มแข็ง  ผ่านกระบวนการเรียนรู้  ร่วมคิด  ร่วมทำ  ร่วมแก้ไขปัญหา  ควบคู่ไปกับการสร้างความมั่นคงด้านอาชีพและเพิ่มรายได้ด้วยการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน สนับสนุนการรวมกลุ่มอาชีพ  ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและเทคโนโลยีที่เหมาะสม  สร้างผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ  เชื่อมโยงสู่ตลาดทั้งภายในและภายนอกประเทศ
                เพิ่มศักยภาพของคนและชุมชนให้เข้มแข็ง  มีความพร้อมในการเข้าไปมีส่วนร่วมในการพัฒนา  เศรษฐกิจ สังคม  การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ  การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมให้ยั่งยืน  ความเข้มแข็งของชุมชน  เป็นรากฐานสำคัญในการลดผลกระทบตามเศรษฐกิจและสังคม  และช่วยสร้างกระบวนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่ยั่งยืนในอนาคต
องค์ประกอบของชุมชนเข้มแข็ง
1. การรวมตัวกันเป็นองค์กรชุมชน
2. มีเป้าหมายร่วมกัน
3.  รักท้องถิ่น  รักชุมชน
4. ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ
5. เรียนรู้เชื่อมโยงกันเป็นเครือข่าย  และติดต่อสื่อสารกัน
6.  ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ  ร่วมทำ  ร่วมรับผิดชอบ  ร่วมแก้ปัญหา
7.  จัดทำกิจกรรมสาธารณะของชุมชนอย่างต่อเนื่อง
8.  จัดการบริหารกลุ่มที่หลากหลายและเครือข่าย
9.  เสริมสร้างผู้นำการเปลี่ยนแปลงของชุมชนสืบต่อกันมา
ลักษณะของชุมชนเข้มแข็ง
1. สมาชิกเชื่อมั่นศักยภาพตนและชุมชน
2. พร้อมที่จะร่วมจัดการปัญหาของตนและชุมชน
3. มีกระบวนการชุมชนที่เคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง
4.  ร่วมคิด  ตัดสินใจ  ดำเนินงาน  ติดตาม  และประเมินผล
5.  เรียนรู้ผ่านการเข้าร่วมในกระบวนการ
6. มีแผนการพัฒนาทุกๆ ด้าน
7. พึ่งพาภายนอก  เพื่อให้ชุมชนสามารถพึ่งตนเองได้
8.  มีเครือข่ายความร่วมมือกับภาคีการพัฒนา
ทำอย่างไรชุมชนจะเข้มแข็ง  (ศ.นพ.ประเวศ  วะสี)
1. กำหนดพื้นที่ที่ถือเป็นชุมชน
2. วางแผนในชุมชนว่าอะไรคือ สิ่งที่ดีของชุมชน
3.  ส่งเสริม แลกเปลี่ยน เรียนรู้ เครือข่าย
4. พัฒนานโยบายสนับสนุนชุมชน
5. มีเวทีชุมชนส่งเสริมชุมชนให้เข้มแข็ง
แผนพัฒนาฯ ฉบับ 1 – 10
สรุปแผนพัฒน ฯ
แผน 1- 7  : เน้นความเจริญเติบโตด้านเศรษฐกิจและสังคม
ผลดี :  มีความเจริญด้านเศรษฐกิจสูง  ความเป็นอยู่ของประชาชนดีขึ้น  โครงสร้างพื้นฐานด้านสาธารณูปโภคเจริญขึ้น  แต่กระจุกตัวอยู่ที่ส่วนกลางเท่านั้น
ปัญหา : 
เศรษฐกิจ          : เจริญเติบโตในเมืองเท่านั้น  ชนบทยังไม่เจริญ  ความเป็นอยู่และรายได้แตกต่างกัน 
คนชนบทยังยากจน  มีหนี้สิน  การพัฒนาไม่ได้ขยายตัวไปสู่ชนบท
สังคม                :   วัตถุนิยม  ขาดการอบรมและขาดการพึ่งตนเอง  ละทิ้งภูมิลำเนาไปรับจ้างในเมือง 
ถูกกดขี่ทั้งแรงงานและค่าจ้าง  ปัญหายาเสพติด  อาชญากรรม
การเมือง           :  รวมศูนย์อำนาจบริหารอยู่ในส่วนกลาง  มีการทุจริต คอรัปชั่นในระบบราชการและเอกชน
วัฒนธรรม       : เสื่อมสลายของวัฒนธรรมไทย  นิยมตะวันตก  ขาดศีลธรรม  จริยธรรมในสังคม 
ภูมิปัญญาชาวบ้านถูกละเลย  มีการถ่ายทอดสู่คนรุ่นใหม่น้อย
ทรัพยากรธรรมชาติ  :        มีการแย่งชิงทรัพยากร  ทรัพยากรธรรมชาติถูกใช้อย่างไม่ระมัดระวัง
(เน้นภาคอุตสาหกรรมและการส่งออก)  เกิดปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติ 
เกิดมลพิษด้านสิ่งแวดล้อม
เทคโนโลยี        : พึ่งพาเทคโนโลยี  เงินลงทุนและตลาดต่างประเทศ  ทำให้เกิดปัญหาหนี้สิน 
ประชาชนพึ่งตนเองไม่ได้
การศึกษา          :   การศึกษาสูงขึ้น  แต่ขาดคุณภาพในการศึกษา  มีการแข่งกันเพื่อผลประโยชน์ของตนเอง 
คนอ่อนแอว่าจึงถูกเอารัดเอาเปรียบ
ปัญหาเชิงโครงสร้าง  เศรษฐกิจ  สังคม  สิ่งแวดล้อม  และบริหารจัดการ  ที่ไม่เป็นธรรมและไม่สมดุล  ทำให้เกิดปัญหาขัดข้องในสังคม  ไม่สามารถปรับตัวให้รองรับและเผชิญกับกระแสโลกาภิวัตน์และสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงได้
แผน 8  เน้นความเจริญเติบโตทางด้านเศรษฐกิจและสังคมต่อเนื่องจากแผน 7  โดยปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์การพัฒนาเพิ่มขึ้น  โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาคน  ทั้งในฐานะ
                เป็นผู้มีส่วนสำคัญในการพัฒนาด้านอื่นๆ และผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการพัฒนา  เป็นการพัฒนาแบบองค์รวม  “คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา”  โดยบูรณาการทุกด้านให้เชื่อมโยงกัน  ใช้การพัฒนาเศรษฐกิจ  เป็นเครื่องมือในการพัฒนาคน
                แต่ภาวะวิกฤติเศรษฐกิจ  ปี 2540 – 2541  ต้องปรับแผนใหม่  โดยให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูเศรษฐกิจ  ทำให้เศรษฐกิจฟื้นตัวและการแก้ไขปัญหาสถาบันการเงิน
ปัญหา  : 
-  การพัฒนาขาดความสมดุล
-   เศรษฐกิจขยายตัวเชิงปริมาณมากกว่าคุณภาพ
-   ใช้ทรัพยากรอย่างสิ้นเปลือง
-    พึ่งพาเศรษฐกิจ  วัตถุดิบ  และเงินทุนจากต่างประเทศ
-   มีปัญหาด้านการปรับตัวกระแสสังคมของประเทศไทย
แผน 9 เน้นการพัฒนาด้านเศรษฐกิจและสังคมเช่นเดิม(การพัฒนาอย่างยั่งยืน)  เพื่อให้มีความเข้มแข็ง  มีภูมิคุ้มกันตัวกระแสการเปลี่ยนแปลงให้สามารถพึ่งตนเอง
                ให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่สมดุล  ทั้งด้านตัวคน  สังคม  เศรษฐกิจ  ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม  เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน  โดยยึดแนวคิดการพัฒนาแบบองค์รวมที่มี “คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา”  เหมือนแผน 8  โดยได้นำ  “หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”  เป็นปรัชญานำทางในการพัฒนาและบริหารประเทศ
วัตถุประสงค์หลัก 4 ประการ  คือ
1. ฟื้นฟูเศรษฐกิจให้มีเสถียรภาพและภูมิคุ้มกัน
-   แข่งขันและก้าวทันเศรษฐกิจโลก
2. พัฒนาประเทศให้เข้มแข็ง  ยั่งยืน  พึ่งตนเองได้
-  คน  การศึกษา  สุขภาพ  ความเข้มแข็งชุมชน  ดูแลจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
3 การบริหารจัดการที่ดี
- ประสิทธิภาพ  โปร่งใส  ตรวจสอบได้  การมีส่วนร่วม
4.  แก้ปัญหาความยากจน  และการพึ่งพาตนเอง
-  สร้างอาชีพ  เสริมรายได้  ยกระดับคุณภาพชีวิต
-  มาตรการทางเศรษฐกิจที่เอื้ออาทรคนจน
-  ลดสัดส่วนคนยากจน 
ปัญหา  : 
- การบริหารจัดการภาครัฐในเรื่องความโปร่งใส
-  ปัญหาการคอรัปชั่น
-  การพัฒนาคุณภาพคน
-   ปัญหาความยากจนในชนบท
-  ความแตกต่างของรายได้ประชากร
แผน 10  (2550 – 2554) ยุทธศาสตร์
1.  พัฒนาคนและสังคมไทยสู่สังคมแห่งภูมิปัญญาและการเรียนรู้
- พัฒนาคนให้มีคุณธรรม  มีภูมิคุ้มกัน  พร้อมเผชิญปัญหาการเปลี่ยนแปลง
1.พัฒนาเด็ก + เยาวชน
2.สร้างกำลังคนให้เป็นเลิศ
3.การจัดการองค์ความรู้
-   สร้างสุขภาพ  จิตใจ  สติปัญญา
-   การจัดการองค์ความรู้
-   ให้อยู่ร่วมกันอย่างสันติ
2.  การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและสังคมให้เป็นรากฐานที่มั่นคงของประเทศ
-    เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน
-   สร้างความมั่นคงเศรษฐกิจชุมชน
-  เสริมสร้างศักยภาพชุมชนให้อยู่ร่วมกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างเกื้อกูลกัน
3.  การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจให้สมดุลและยั่งยืน
พัฒนาเศรษฐกิจบนฐานการผลิตที่แข็งแกร่ง  แล้วได้เปรียบของประเทศไทย : ทุนเศรษฐกิจ  ทุนสังคม  ทุนทางวัฒนธรรม  ภูมิปัญญา  ทุนทรัพยากร  การสื่อสารโทรคมนาคม  ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- การบริหารเศรษฐกิจส่วนรวม
- การปรับโครงสร้างการผลิต
- พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน
4.  สร้างความมั่นคงของฐานทรัพยากรและคุณภาพสิ่งแวดล้อม
5.  การเสริมสร้างธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการประเทศสู่ความยั่งยืน
-  ปรับระบบบริหารจัดการให้สอดคล้องธรรมาภิบาล
-  กระจายทรัพยากร
-  กระจายอำนาจ
-  เสริมสร้างความเข้มแข็งภาคประชาชน + ภาคธุรกิจ 
ปัญหา  :
1. การพัฒนามุ่งการเติบโตทางเศรษฐกิจในเชิงปริมาณมากกว่าเชิงคุณภาพ (ประสิทธิภาพการผลิตอยู่ในระดับต่ำต้องพึ่งพา  วัตถุดิบ  ทุน  เทคโนโลยี  พลังงานจากต่างประเทศ)
2. ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างสิ้นเปลือง
3.  การพัฒนาคนไม่สามารถเสริมสร้างสุขภาพทางกาย ใจ  และสติปัญญา  ได้ทั่วถึงและทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
4. โครงสร้างและระบบการบริหารจัดการ  รวมศูนย์อยู่ที่ส่วนกลาง (ชนบทยังไม่ได้รับการส่งเสริมพัฒนาให้เข้มแข็ง)
5. เกิดความเหลือมล้ำของรายได้ระหว่างชนบทกับเมือง
นอกจากนี้  ประเทศไทยยังต้องเผชิญกับบริบทการเปลี่ยนแปลงในหลายด้านที่สำคัญ  คือ
1. การรวมตัวของกลุ่มเศรษฐกิจและการเปลี่ยนแปลงในตลาดการเงินของโลก
- การเปิดรับการลงทุนจากต่างประเทศ
-  ข้อตกลงพันธกรณีระหว่างประเทศ
-  การเคลื่อนย้ายทุน  สินค้า  และบริการ
2. การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดด
3. การเปลี่ยนแปลงด้านสังคม
- ประชากรเปลี่ยนแปลงเป็นสังคมผู้สูงอายุมากขึ้น  ซึ่งมีผล  ต้องวางแผนการออมและด้านสาธารณสุข
4. การเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อม
-   อุณหภูมิโลกร้อนขึ้น
-   การแปรปรวนของสภาพภูมิประเทศ (เพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและพัฒนาพลังงานทางเลือก)
5.การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภค
-  กระแสนิยมการบริโภคเลียนแบบตะวันตก  เร่งให้ใช้ทรัพยากรธรรมชาติมากขึ้นและไม่เหมาะสม
6.  กระแสการผลักดันประชาธิปไตยและธรรมาภิบาล
-  ให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างธรรมาภิบาลและประชาธิปไตยในการบริหารจัดการประเทศทั้งทาเศรษฐกิจ  สังคมและการเมือง
ประเทศไทย  เตรียมพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง
-   พัฒนาที่ยั่งยืนตามหลักปรัชญาพอเพียง  เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันครอบครัว ชุมชน ประเทศ
-  ความรอบรู้  คุณธรรม  ความเพียร
-   ความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  มีระบบภูมิคุ้มกันทางเศรษฐกิจ  สังคม และการเมือง
ข้อคิดของ ดร. ป๋วย อึ้งภากรณ์ เกี่ยวกับ  คุณภาพแห่งชีวิต 
บทสรุปของบทความ
                ในวันที่ยังเป็นเด็กเล็กๆ นั้น  สุขภาพและสวัสดิการของแม่และเด็กมีความสำคัญมาก  เริ่มตั้งแต่ตอนที่อยู่ในครรภ์ทีเดียว  ถ้าแม่ได้รับอาหารและโภชนาการที่ดี  เด็กที่คลอดออกมาจะสมบูรณ์  น้ำนมแม่ก็สมบูรณ์  สุขภาพและอนามัยของแม่และเด็กก็สมบูรณ์ด้วย  ดังนั้น  สุขภาพอนามัย  อาหารโภชนาการของแม่และเด็กในตอนเยาว์วัยต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง
                เด็กๆ ต้องได้รับความอบอุ่นจากครอบครัว  โดยเฉพาะพ่อ-แม่  ไม่มีปัญหาครอบครัว คือ  การแตกแยกและหย่าร้าง  ซึ่งจะกระทบต่ออารมณ์และสภาพจิตของเด็ก  เมื่อเป็นผู้ใหญ่อาจเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีปัญหาแก่สังคมด้  เพื่อเป็นการควบคุมขนาดของครอบครัวควรมีการวางแผนครอบครัว  มีลูกให้สมฐานะ  คือ ในครอบครัวจะต้องมีแต่ความรัก  ความเห็นใจ  และความอบอุ่น
                ในวัยที่ควรจะได้รับการศึกษา  ควรจะมีโอกาสได้ศึกษาให้สูงที่สุดเพื่อให้มีความรู้ในการประกอบอาชีพ  และได้ศึกษาและรู้คุณธรรมแห่งชีวิต  และเมื่อจบการศึกษาแล้วก็ให้มีงานทำที่เหมาะสมกับความรู้ความสามารถ  จะได้ทำประโยชน์ให้แก่สังคมและประเทศ  สรุปแล้วในวัยเรียนควรได้รับการศึกษาเพื่อการงานอาชีพ  และคุณธรรม  ตามระดับภูมิปัญญาและความสามารถ
                บ้านเมืองที่พำนักอาศัย   มีกฎ  การดำเนินชีวิตใต้กรอบกฎหมายที่ให้ความยุติธรรมอย่างเสมอภาค  และต้องมีความสัมพันธ์กับโลกภายนอก  ติดต่อค้าขาย  เป็นแหล่งเงินทุน  และได้รับความรู้ เทคโนโลยี  และความคิดอ่านของต่างประเทศด้วย
                ในฐานะที่เป็นมนุษย์ก็ให้มีเวลาพักผ่อนและเพลิดเพลินกับครอบครัว  มีสวนสาธารณะที่เขียวชอุ่ม  ได้ชื่นชมศิลปะ  วัฒนธรรม  ดนตรี  นาฏศิลป์  ดนตรี  และขอให้มีโอกาสมีบทบาทและส่วนร่วมในสังคมรอบตัวไม่ว่าด้านเศรษฐกิจ  สังคม  และการเมือง
ประเทศชาติควรมีระบบสหกรณ์  การประกันสังคม  และรัฐสวัสดิการที่มีคุณภาพ  เพื่อจะได้ปกป้องดูแลเวลาแก่เฒ่า  เจ็บไข้ได้ป่วย  ให้สุขอนามัยดี  และรักษาฟรีอย่างมีคุณภาพ
                เมื่อจะตายขออย่าได้ทำพิธีให้วุ่นวาย  ขอให้เผาอย่าฝัง  จะได้มีที่ดินไว้อาศัยและให้ลูกหลานไว้ทำกินในอนาคต 
                นี่แหละคือ  ความหมายแห่งชีวิตของทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพและมีคุณธรรม  และนี่แหละคือ  การพัฒนาที่จะควรให้เกิดขึ้นตั้งแต่เกิดจนตาย  เพื่อประโยชน์และความสุขของมวลมนุษย์ทุกคนในสังคม 
มีสาระสำคัญ 
คุณภาพแห่งชีวิต คือ ปฏิทินแห่งความหวังจากครรภ์ถึงเชิงตะกอนชี้ให้เห็นถึงคุณภาพชีวิต  ตั้งแต่อยู่ในครรภ์  - ถึงตาย  รวมทั้งสังคมและสิ่งแวดล้อมของมนุษย์  ที่พึงประสงค์
ดังนั้น  สถาบันที่จะดูแลและเกี่ยวข้องกับกิจกรรมในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์  คือบ้าน + ตนเอง + โรงเรียน + วัด + และรัฐบาล  - นำไปสู่เรื่องราวการพัฒนามนุษย์  ดังนี้
1. สถาบันครอบครัวดูแลตั้งแต่แรกเกิด
2. การศึกษา ตั้งแต่วัยทารก – วัยชรา  เป็นการเรียนรู้  ตลอดชีวิต  Formal , Informal , Non-formal
3. การฝึกอบรม
4. ดูแลสุขอนามัยและโภชนาการ
5. การอพยพ  ในลักษณะของการเพิ่มคุณภาพทรัพยากรมนุษย์
6. ข่าวสารเกี่ยวกับตลาดแรงงาน
7. ประสบการณ์ในการทำงาน
8. สภาวะแวดล้อม  - อากาศ ,น้ำ , เสียง ฯลฯ ล้วนมีผลต่อชีวิต  ความเป็นอยู่ และสุขอนามัยและคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์

วันพฤหัสบดีที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2555

รป.ม.2 รามสุโขทัย สอบประมวล 14 ก.ค. 55

ติวเนื้อหา วันที่ 2-3 มิ.ย. 55 ที่ศูนย์สุโขทัย ห้องเรียนเดิม(โดยพี่ปุ้ย รุ่นพี่รป.ม.รามบางนา)

การเตรียมตัวสอบประมวลฉบับย่อ


การสอบประมวลความรู้
การสอบแบ่งออกเป็ น 3 กลุ่มวิชา คือ
1. นโยบายสาธารณะ
2. องค์การสาธารณะ
3. ทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ
กลุ่มนโยบายสาธารณะ
1.PA 704 การกำหนดและการวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ
2.PA 715 การนำนโยบายไปปฏิบัติและประเมินผลนโยบาย
3.PA 716 สัมมนานโยบายและการจัดการสาธารณะ
กลุ่มองค์การสาธารณะ
1.PA 709 องค์การและนวัตกรรมในองค์การ
2.PA 710 การบริหารเชิงกลยุทธ์
กลุ่มทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ
1.PA 711 การจัดการทรัพยากรมนุษย์ร่วมสมัย
2.PA 712 การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในภาครัฐ
กลุ่มวิชาวิชาพื้นฐานประกอบการทำคำตอบทุกกลุ่มวิชา
1.PA 701 ขอบข่ายและแนวคิดเชิงทฤษฏีรัฐประศาสนศาสตร์
2.PA703 ระบบการเมืองและระบบราชการไทย
3.PA 717 เศรษฐกิจ การเมือง และการบริหาร

ความหมายของ นโยบายสาธารณะ 
Thomas R. Dye
นโยบายสาธารณะคือ สิ่งที่รัฐบาลเลือกที่จะกระทำหรือไม่กระทำ สิ่งที่รัฐบาลเลือกที่จะกระทำ
จึงครอบคลุมกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งหมดของรัฐบาลทั้งกิจกรรมที่เป็นกิจวัตร และกิจกรรมที่เกิดขึ้นในบาง
โอกาส ในส่วนของการเลือกที่จะไม่กระทำนั้น Dye ก็ถือว่าเป็นนโยบายสาธารณะเช่นเดียวกัน อาทิเช่น
การที่รัฐบาลบางประเทศยกเลิกนโยบายการเกณฑ์ทหาร นั่นคือ รัฐบาลเลือกที่จะไม่บังคับให้ชายฉกรรจ์
ทุกคนต้องเป็นทหารรับใช้ชาติ แต่เปลี่ยนเป็นการรับตามความสมัครใจ
David Easton
นโยบายสาธารณะ คือ การจัดสรรผลประโยชน์หรือคุณค่าแก่สังคม ซึ่งกิจกรรมของระบบ
การเมืองนี้จะกระทำโดยบุคคลผู้มีอำนาจสั่งการ ซึ่งสิ่งที่รัฐบาลตัดสินใจที่จะกระทำหรือไม่กระทำเป็นผล
มาจาก “การจัดสรรค่านิยมของสังคม” ทั้งนี้ Easton ได้ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ตัดสินใจ
นโยบายกับประชาชนในสังคมว่า การตัดสินในนโยบายใด ๆ ของรัฐบาลจะต้อคำนึงถึงค่านิยมและระบบ
ความเชื่อของประชาชนในสังคมเป็นสำคัญ
James Anderson
นโยบายสาธารณะ คือแนวทางการปฎิบัติของรัฐที่มีวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างและติดตามด้วยผู้กระทำหรือการปฏิบัติ ซึ่งอาจจะปฏิบัติโดยคน ๆ เดียวหรือคณะบุคคลก็ได้ ในการที่จะแก้ปัญหาที่เกี่ยวข้อง มีองค์ประกอบที่สำคัญ คือ
1. ต้องมีวัตถุประสงค์
2. เป็นแนวทางปฏิบัติ
3. การปฏิบัติจะต้องเกิดขึ้นจริง
4. การปฏิบัติจะเป็นไปในเชิงบวก หรือ เชิงลบก็ได้
ความสำคัญของนโยบายสาธารณะ
เป็นแนวทางที่จะทำให้สังคมโดยรวมมีความสงบสุข ประเทศชาติมีความเจริญก้าวหน้า เศรษฐกิจเติบโตอย่างมีเสถียรภาพ ประชาชนมีคุณภาพที่ดีมีความสุข คุ้มครองสิทธิประโยชน์ สร้างความเสมอภาคและความเป็นธรรมในสังคม
1. ความสำคัญต่อประชาชน
1.1 ปัญหาข้อขัดข้อง
1.2 ปัญหาป้องกนั
1.3 ปัญหาเชิงพัฒนา
2. ความสำคัญต่อนักการเมือง
3. ความสำคัญต่อนักบริหาร
4.ความสำคัญต่อผู้มีส่วนได้เสีย

ตัวแสดงในกระบวนนโยบายสาธารณะ
1) ตัวแสดงในภาครัฐ
2) ตัวแสดงในภาคสังคม
3) ตัวแสดงในระบบระหว่างประเทศ
1. ตัวแสดงในภาครัฐ
1.1 เจ้าหน้าที่ภาครัฐที่มาจากการเลือกตั้ง
แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ฝ่ายบริหาร และสมาชิกฝ่ายนิติบัญญัติ
- ฝ่ายบริหารหรือคณะรัฐมนตรี โดยอำนาจของกลุ่มนี้จะมาจากบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญอำนาจในการกำหนดนโยบายและนำเอานโยบายไปปฏิบัติถือเป็นอำนาจของฝ่ายบริหาร นอกจากนี้แล้วฝ่ายบริหารยังเป็นผู้ที่ควบคุมเหนือทรัพยากรต่าง ๆ ที่มีส่วนช่วยในการเสริมอำนาจในตำแหน่งของกลุ่มนี้
- ฝ่ายนิติบัญญัติ ถือได้ว่าเป็นตัวแทนของประชาชนในการเข้าไปทำหน้าที่แทนในงานนิติบัญญัติแต่เมื่อพิจารณาในการทำหน้าที่แล้วฝ่ายนิติบัญญัติมีหน้าที่สำคัญในการตรวจสอบรัฐบาลมากกว่าที่จะเข้าไปมีส่วนในการกำหนดและนำนโยบายไปปฏิบัติ นิติบัญญัติเป็นเสมือนเวทีสำคัญที่เปิ ดโอกาสให้ปัญหาสังคม
ต่าง ๆ กลายเป็นประเด็นที่สังคมโดยรวมให้ความสนใจและให้มีการเรียกร้องนโยบายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ
ปัญหานั้น ๆ ฝ่ ายนิติยังมีโอกาสในการเสนอความเห็นผ่านการอภิปรายในขั้นตอนการลงมติรับรองร่างพระราชบัญญัติต่าง ๆ เพื่อออกเป็นนโยบาย และงบประมาณของรัฐบาลเพื่อสนับสนุนการลงมือปฏิบัติ
นโยบายดังกล่าว สมาชิกฝ่ ายนิติบัญญัติอาจจะยกประเด็นปัญหาและนำการอภิปรายปัญหาของการนำนโยบายไปปฏิบัติและเรียกร้องให้มีการเปลี่ยนแปลงได้
1.2 เจ้าหน้าที่ที่ได้รับแต่งตั้ง
เจ้าหน้าที่ที่ได้รับการแต่งตั้งให้เข้าไปเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันนโยบายสาธารณะและการบริหารเราจะ
หมายถึง “ระบบราชการ” ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยให้กับฝ่ายบริหารในการปฏิบัติงาน
- ระบบราชการมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายและยังรวมถึงการให้อำนาจกับข้าราชการเป็นรายบุคคลในการพิจารณา และตัดสินใจในนามของรัฐ
- ระบบราชการมีความสามารถในการเข้าถึงทรัพยากรสำหรับการดำเนินงานวัตถุประสงค์ขององค์กร หรือแม้กระทั่งวัตถุประสงค์ส่วนบุคคล โดยเฉพาะทรัพยากรทางการคลังและงบประมาณ
- ระบบราชการสามารถเข้าถึงข้อมูลปริมาณมากมายในแง่มุมที่แตกต่างหลากหลาย
- บางครั้งนโยบายบางอย่างจะต้องถูกพิจารณาอย่างลับ ๆ ระบบราชการปฏิเสธการเข้ามีส่วนร่วมของตัวแสดงอื่น ๆ ในการพิจารณาและคัดค้านนโยบายหรือแฟนปฏิบัติงาน
2. ตัวแสดงในภาคสังคม
2.1 กลุ่มผลประโยชน์
แม้ว่าตัวแสดงในภาครัฐ หรือที่เรียกว่า “ชนชั้นนำทางนโยบาย” จะมีบทบาทสำคัญในกระบวนการนโยบาย แต่ก็มิได้หมายความว่า กระบวนการนโยบายจะสามารถเป็นอิสระและหลีกเลี่ยงอิทธิพลและผลประโยชน์ของสังคมไปได้ เพราะในทุก ๆ สังคมจะมีกลุ่มที่ต้องการจะเข้า
กลุ่มนโยบายสาธารณะ 4
ไปมีอิทธิพลต่อการกระทำของรัฐบาลเพื่อให้บรรลุตามพึงพอใจของกลุ่มตนอยู่เสมอ นั่นก็คือกลุ่มผลประโยชน์ โดยการแสดงออกซึ่งความต้องการและเสนนอทางเลือกสำหรับการดำเนินนโยบายสาธารณะ
2.2 กลุ่มผู้นำทางศาสนา
เป็นกลุ่มที่มีอิทธิพลมากในประเทศกำลังพัฒนาและสามารถเข้าไปมีอิทธิพลอย่างมากต่อทางเลือกของนโยบาย
2.3 กองทัพ
ในประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่จะพบว่ากองทัพเป็ นกลุ่มที่มีอิทธิพลสูงมาก และเนื่องจากกองทัพมีความสำคัญทางการเมืองในการจัดตั้งและการอยู่รอดของรัฐบาล กองทัพจึงมีอิทธิพลต่อการจัดสรรทรัพยากร และในบางครั้งก็แสดงบทบาทในการเป็นกลุ่มยับยั้งนโยบายบางอย่างด้วย
2.4 สถาบันวิจัย
ความสนใจของนักวิจัยในสถาบันอุดมศึกษาต่อปัญหาสาธารณะมักจะเป็นความสนใจในเชิงทฤษฎีและปรัชญา
2.5 สื่อสารมวลชน
สื่อสารมวลชนถือได้ว่าเป็นตัวเชื่อมระหว่างรัฐกับสังคม ในกรณีของประเทศกำลังพัฒนารัฐบาลมักมีสื่อโทรทัศน์และวิทยุเป็นของตนเอง ซึ่งสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการโฆษณาชวนเชื่อเพื่อสร้างการสนับสนุนให้แก่รัฐบาล หรืออาจใช้ในการโจมตีสื่อสารมวลชนที่เสนอแนวคิดที่คัดค้านรัฐบาล
3. ตัวแสดงในระบบระหว่างประเทศ
ประเทศยังถูกกำหนดขึ้นจากสถาบันระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในภาคของนโยบายที่เกี่ยวข้องกับ
ภาคระหว่างประเทศหรือมีธรรมชาติของนโยบายที่ต้องเกี่ยวข้องสัมพันธ์ในเชิงระหว่างประเทศเช่น การค้าและการป้องกันประเทศ
ตัวแบบทางการเมืองในการศึกษานโยบายสาธารณะ
นโยบายสาธารณะเกิดขึ้นได้อย่างไรบ้าง
1. ตัวแบบเชิงสถาบัน Institutionalism Model
นโยบายสาธารณะและรัฐบาลเป็นสิ่งที่มีความสัมพันธ์กันมาก เพราะนโยบายสาธารณะเป็นสิ่งที่กำหนดขึ้น ลงมือปฏิบัติ และบังคับใช้โดยสถาบันที่มีอำนาจซึ่งก็คือ รัฐบาล
(รูปหาเองนะ)
Thomas R. Dye กล่าวว่านโยบายสาธารณะเป็นผลผลิตของโครงสร้างสถาบันการปกครองและสถาบันนี้เองที่ทำให้นโยบายสาธารณะมีลักษณะที่โดดเด่นและแตกต่างจากนโยบายประเภทอื่น ๆ ดังนี้
- ความชอบธรรม นโยบายของรัฐบาลจะได้รับการพิจารณาเป็นข้อบังคับในทางกฎหมาย ซึ่งจะแตกต่างจากนโยบายของกลุ่มทางสังคมอื่น ๆ
- ความเป็นสากล นโยบายของรัฐบาลมีความเป็นสากล เพราะมีนโยบายสาธารณะเท่านั้นที่สามารถบังคับใช้ต่อทุกคนในสังคม
- การบังคับ นโยบายของรัฐบาลผูกขาดการบังคับในสังคม ในขณะกลุ่มทางสังคมอื่น ๆ ลงโทษในในลักษณะที่จำกัดต่อบุคคลที่ละเมิดต่อนโยบายกลุ่ม
ตัวแบบนี้เป็นการอธิบายสถาบันเฉพาะเจาะจง ซึ่งได้แก่โครงสร้างขององค์การ หน้าที่และการทำหน้าที่โครงสร้างหลายแบบอาจอำนวยความสะดวกต่อนโยบายบางประเภท แต่ขณะเดียวก็อาจเป็นอุปสรรคต่อนโยบายบางประเภทได้
2. ตัวแบบเชิงกระบวนการ Process Model
ตัวแบบเชิงกระบวนการเป็นผลลัพธ์มาจากความพยายามในการจัดกลุ่มกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งได้ผลลัพธ์ออกมาก็คือ “กระบวนการนโยบาย” มีขั้นตอนต่าง ๆ ดังนี้
- การระบุปัญหา การเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง
- การสร้างระเบียบวาระ กำหนดว่าจะให้มีการตัดสินใจประเด็นอะไรบ้าง
- การสร้างข้อเสนอนโยบาย การพัฒนาข้อเสนอนโยบายเพื่อแก้ไขประเด็นและปัญหา
- การให้อำนาจกับนโยบาย การเลือกข้อสนับสนุนทางการเมือง และกำหนดออกมาเป็นกฎหมาย
- การลงมือปฏิบัตินโยบาย การนำนโยบายไปสู่ขั้นตอนการปฏิบัติ ไปสู่แผนงานหรือโครงการที่  เป็นรูปธรรม
- การประเมินผลนโยบาย การเปรียบเทียบผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงจากการนำนโยบายไปปฏิบัติกับวัตถุประสงค์ที่ได้ตั้งขึ้นไว้ และเสนอและการเปลี่ยนแปลงและการปรับเปลี่ยน
ตัวแบบนี้เน้นการทำความเข้าใจพัฒนาการ การปฏิบัติใช้ และการเปลี่ยนแปลงของนโยบาย ไม่ได้ให้ความสนใจกับเนื้อหาของนโยบายสาธารณะเท่าที่ควร ส่วนจุดเด่น คือ เป็นการแก้จุดอ่อนของตัวแบบสถาบันที่ให้ความสนใจเฉพาะโครงสร้างแต่เพียงอย่างเดียว โดยหันมาสนใจกระบวนการและพฤติกรรมของนโยบาย
3. ตัวแบบกล่มุ Group Model
โดยที่ปัจเจกชนที่มีผลประโยชน์ร่วมกันจะรวมตัวกันเป็นกลุ่มเพื่อกดดันและเรียกร้องรัฐบาลทั้งอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ การเมือง เป็นการต่อสู้แข่งขันระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในสังคม เพื่อที่จะมีอิทธิพลเหนือการกำหนดนโยบายสาธารณะ นโยบายสาธารณะส่วนใหญ่จะมีลักษณะที่เป็นไปตามทิศทางของกลุ่มที่มีอิทธิพลมากในขณะนั้น
สรุปตามแนวคิดของกลุ่มนี้ การเมืองเป็ นเรื่องของการต่อรองระหว่างกลุ่มต่าง ๆ รัฐและรัฐบาลไม่มีบทบาท แต่จะเป็นเพียงผู้รับนโยบายนั้น ๆ ไปปฏิบัติ ตัวแบบนี้จึงถูกวิจารณ์ว่า มองข้ามความสำคัญของรัฐบาลและมองข้ามความสำคัญของปัจเจกชน และผลประโยชน์ของส่วนร่วม
4. ตัวแบบชนชั้นนำ Elite Model
ตัวแบบนี้มีพื้นฐานความเชื่อที่ว่า นโยบายสาธารณะคือ ผลสะท้อนจากความต้องการหรือค่านิยมของชนชั้นผู้นำที่เป็นผู้ปกครอง แทนที่จะเป็นผลจากการสะท้อนความต้องการของประชาชน
(รูปหาเองนะ)
ทฤษฎีชนชั้นนำ
- สังคมที่มีการจัดแบ่ง คนส่วนน้อยจะเป็นกลุ่มที่มีอำนาจและเป็นผู้กำหนด/แจกแจงคุณค่าให้แก่สังคม
- ชนชั้นนำเป็นคนส่วนน้อยที่เป็นชนชั้นสูงในทางสังคมและเศรษฐกิจ
- การเปลี่ยนแปลงจากกลุ่มที่มิได้เป็นชนชั้นนำไปสู่การเป็นชนชั้นนำจะเป็นไปอย่างช้ามาก
- ชนชั้นนำที่มีความตื่นตัวจะเป็นกลุ่มที่มีอิทธิพลต่อมวลชนที่เฉื่อยชา และไม่สนใจเกี่ยวกับนโยบาย
- นโยบายสาธารณะมิได้สะท้อนถึงความต้องการของมวลชน แต่เป็นผลจากค่านิยมของชนชั้นนำ โดยที่ข้าราชการ/เจ้าหน้าที่ของรัฐ จะเป็นผู้ที่ดำเนินนโยบายสาธารณะ จึงมีลักษณะการพัฒนาจากบนลงล่าง คือ จากกลุ่มผู้นำไปสู่ประชาชนตลอดเวลา
แม้ว่านโยบายสาธารณะจะไม่ได้สะท้อนความต้องการที่แท้จริงของประชาชนมากเท่าความต้องการและค่านิยมของชนชั้นนำ แต่ก็มิได้หมายความว่า นโยบายสาธารณะจะสวนทางกับค่านิยมของมวลชนหรือประชาชนทั้งหมด ค่านิยมของชนชั้นนำอาจจะสะท้อนความต้องการจริงของประชาชน อาจจะผูกพันลึกซึ้งกับความเป็นความตายของมวลชนส่วนใหญ่ แต่กลุ่มผู้นำจะถือว่าความรับผิดชอบในความสุขของประชาชนนั้นอยู่ที่กลุ่มผู้นำ ไม่ได้อยู่ที่ประชาชน
จุดเด่นของตัวแบบนี้สะท้อนให้เห็นถึงสภาพความเป็นจริงของสังคมในระบอบประชาธิปไตยที่เชื่อถือกันว่าเป็นการปกครองของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน แต่ขณะเดียวกันก็มีจุดด้อยคือ การละเลยความสำคัญของการมีส่วนร่วมในกระบวนการกำหนดนโยบายของกลุ่มอื่น ๆ ที่เป็นตัวแสดงของนโยบายที่สำคัญเช่น ข้าราชการ และ ประชาชน
5. ตัวแบบระบบ System Model
ตัวแบบระบบมีความเชื่อพื้นฐานที่สำคัญ คือ นโยบายสาธารณะการตอบสนองระบบการเมืองที่มีต่อแรงกดดันต่าง ๆ ที่มาจากสภาพแวดล้อมที่ล้อมรอบระบบการเมืองนั้นตามตัวแบบระบบที่เสนอโดย David Easton จะประกอบด้วย
18
ตัวแบบเชิงระบบ (System Model)
(รูปหาเองนะ)
ระบบการเมือง หมายถึง กลุ่มของสถาบันและกระบวนการต่าง ๆ ที่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกันที่ทำหน้าที่ในการแจกจ่ายคุณค่าทางสังคมตามอำนาจที่ได้รับมอบหมาย
ปัจจัยนำเข้า INPUT ซึ่งประกอบไปด้วย ข้อเรียกร้อง ซึ่งอาจเป็นไปได้ทั้งจากระดับปัจเจกบุคคลหรือระดับกลุ่ม และการสนับสนุน ซึ่งก็เป็นไปได้ทั้งระดับปัจเจกบุคคลและระดับกลุ่มที่แสดงออกมาในรูปของการเลือกตั้งการเชื่อฟังกฎหมาย การจ่ายภาษี และการยอมรับในการตัดสินใจนโยบาย โดยข้อเรียกร้องและการสนับสนุนนั้นเป็นแรงกดดันที่สำคัญมากจาก สภาพแวดล้อม ทั้งภายในและภายนอก ที่เข้าไปสู่ระบบการเมือง ระบบการเมืองจะทำการรับเอาความต้องการที่แตกต่างหลากหลายเข้ามา และทำการเปลี่ยนให้ออกมาเป็น ปัจจัยนำออก OUTPUTSซึ่งก็คือการตัดสินใจและนโยบายสาธารณะ ซึ่งปัจจัยนำออกนี้นั้นอาจส่งผลให้เกิดผลกระทบในเชิงการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม และอาจเพิ่มการเรียกร้องให้มากขึ้น ดังนั้นจึงต้องมี ขบวนการป้ อนกลับ FEEDBACK เพื่อนำเอาข้อเรียกร้องนั้น ๆ เข้าสู่ระบบการเมืองอีกครั้งหนึ่ง
จุดเด่นของตัวแบบระบบ คือ การมองการกำหนดนโยบายค่อนข้างเป็นระบบ คือ มองนโยบายสาธารณะเป็นสิ่งที่ระบบการเมืองผลิตขึ้น และที่สำคัญยังให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมของระบบการเมืองว่าจะเอื้ออำนวยหรือเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงานของระบบให้มีประสิทธิภาพหรือไม่เพียงใด
จุดด้อย คือ ความไม่ชัดเจนของกระบวนการภายในของสิ่งที่เรียกว่า “ระบบการเมือง”
6. ตัวแบบทางเลือกสาธารณะ Public Choice Approach
ตัวแบบนี้เป็นการศึกษาการตัดสินใจ มีสมมติฐานเบื้องต้นว่า ตัวแสดงการเมือง อันได้แก่ ผู้ลง คะแนนเสียง ผู้เสียภาษี ผู้สมัครรับเลือกตั้ง ฝ่ ายนิติบัญญัติ ข้าราชการ กลุ่มผลประโยชน์ พรรคการเมือง รัฐบาล ต่างก็พยายามแสวงหาหนทางที่จะเพิ่มผลประโยชน์ของตนในการเมือง ทุกคนต้องการได้รับอรรถประโยชน์สูงสุด แต่กระนั้นก็ดี ด้วยแรงขับเคลื่อนที่ประกอบไปด้วยความเห็นแก่ตัว ก็ยังสามารถส่งผลต่อการตัดสินใจเพื่อส่วนรวมได้
เมื่อนำแนวคิดนี้มาอธิบายการเมืองและการกำหนดนโยบายสาธารณะ ตัวแบบนี้อธิบายว่า สังคมการเมืองประกอบไปด้วยปัจเจกชนที่มีความเห็นแก่ตัว ที่มีการรวมกันเป็นกลุ่มผลประโยชน์ต่าง ๆ โดยกลุ่มเหล่านี้มีการจัดตั้งทีดีและเป็นกลุ่มที่จัดตั้งขึ้นโดยบุคคลที่ต้องการเข้าถึงทรัพยากร เช่น อำนาจ ผลประโยชน์ สัมปทาน และการได้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ตัวแบบนี้ มองเห็นการเมืองก็คือ การที่บุคคลทั้งหลายเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์พิเศษ โดยผ่านนโยบายสาธารณะ ในทางทฤษฎีแล้ว เป้ าหมายที่เป็นเหตุเป็นผลในเชิงการเมืองของกลุ่มผลประโยชน์และเจ้าหน้าที่ของรัฐในการใช้ทรัพยากรของรัฐเพื่อช่วยเหลือกลุ่มผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่ทรงพลัง อาจส่งผลให้เกิดความไร้เหตุผลทางเศรษฐกิจ และสิ่งนี้เองก่อให้เกิดเป็นความไร้ประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ ในประเทศกำลังทั้งหลาย ตัวแบบนี้สามารถนำมาตอบคำถามที่ว่า “ทำไมคนที่มีเหตุมีผลจึงยอมปรับใช้นโยบายสาธารณะที่ให้ผลลัพธ์ที่เป็นผลเสียต่อสังคมโดยรวมที่เขาปกครองอยู่”
7. ตัวแบบเหตุผล Ration Model
นโยบายสาธารณะจะก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคมส่วนรวม โดยรัฐบาลจะเลือกนโยบายที่ให้
ผลตอบแทนมากกว่าค่าใช้จ่ายที่ต้องเสียไป
- วัตถุประสงค์ที่ชัดเจนเป็นไปได้ และวัดผลได้
- ค่านิยมและทรัพยากรอื่น ๆ ที่จะทำให้ดำเนินการไปสู่เป้าหมาย
- ทางเลือกดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย
- วิเคราะห์ทางเลือกแต่ละทางเชื่อมโยงกับวัตถุประสงค์ และเหมาะสมกับทรัพยากรที่มีอยู่หรือไม่
- ทางเลือกที่เลือกนโยบาย
- นำทางเลือกไปปฏิบัติ
8. ตัวแบบทฤษฎีเกมส์ Game Theory Model
เป็นนโยบายที่กำหนดขึ้นในสถานการณ์ที่คับขัน กำหนดจากฝ่ ายที่กำหนดเป้ าหมายได้ดีและมี
ความสามารถในการตัดสินใจที่ดีมีเหตุผล ทฤษฎีนี้มีการนำไปใช้ในการตัดสินใจเกี่ยวกับสงครามและสันติภาพ
9. ตัวแบบค่อยเป็นค่อยไป Incremental Model
เป็นนโยบายที่กำหนดขึ้นต่อเนื่องจากกิจกรรมต่าง ๆ ในอดีตของรัฐบาล โดยมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขเพิ่มเติมเพียงเล็กน้องแบบค่อยเป็นค่อยไป นโยบายนี้กำหนดขึ้นโดยมีข้อจำกัดในเรื่อง เวลา ความรู้ความสามารถ ค่าใช้จ่ายต่าง ๆ และข้อจำกัดในเรื่องของการเมือง เช่น โครงการเก่าลงทุนไปเป็นจำนวนมากจึงยากที่จะเปลี่ยนแปลงโครงการเหล่านี้
10. ตัวแบบการวางแผนกลยุทธ์ Strategic Planning Model
ตัวแบบนี้ขึ้นมาโดยนำจุดดีจุดแข็งของตัวแบบเหตุผลและตัวแบบค่อยเป็นค่อยไปมารวมเข้าด้วยกัน เป็นตัวแบบที่กำหนดโดยผู้บริหาร
11. ตัวแบบระบบราชการ Bureaucratic Model
ของ MAX WEBER เชื่อว่าอำนาจขององค์การมิได้อยู่ที่หัวหน้าองค์การหรือบุคคลหนึ่งบุคคลใด อำนาจที่แท้จริงกระจายอยู่ทั่งองค์การ กล่าวคือ สมาชิกทุกคนมีอำนาจในการใช้วิจารณญาณ โดยสามารถใช้วิจารณญาณในการปฏิบัติหน้าที่ของตนเอง โดยผู้บังคับบัญชาไม่อาจจะควบคุมได้
ลักษณะของระบบราชการ ตามทัศนะของ MAX WEBER
1. สายการบังคับบัญชา
2. เลือกคนที่มีคุณวุฒิ ความสามารถ ความชำนาญ โดยการสอบ
3. มีกฎ ระเบียบ ข้อบังคับในการปฏิบัติงาน
4. คำนึงถึงเหตุผล ไม่คำนึงถึงความสัมพันธ์
5. มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย
ตัวแบบการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปปฏิบัติของไทย
ตัวแบบจะมี 2 กล่มุ
กลุ่มแรก กลุ่มที่ให้ความสำคัญกับกระบวนการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปปฏิบัติ
โดยพยายามจะพรรณนาหรือบรรยายและอธิบายนโยบายมากกว่าเสนอมาตรการที่ดีกว่าเช่น
- ตัวแบบชนชั้นนำ Elite Model
- ตัวแบบกลุ่ม Group Model
- ตัวแบบระบบ System Model
- ตัวแบบสถาบัน Institutionalism Model
ตัวแบบนี้สามารถใช้วิเคราะห์นโยบายในทุกขั้นตอน (โดยเฉพาะการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ) โดยใช้ตัวแบบในกลุ่มเป็นแนวทางบรรยายและอธิบายในสถานะที่มุ่งให้ทราบว่าใครหรือตัวแปรใดทำอะไร เมื่อไร อย่างไร โดยมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นในสถานะใด ที่เมื่อรวมกันแล้วส่งผลกระทบต่อนโยบายอย่างไร
กลุ่มสอง กลุ่มที่ให้ความสำคัญกับผลผลิตหรือปัจจัยนำออกและผลกระทบของนโยบายสาธารณะ
โดยเฉพาะความพยายาม เสนอมาตราที่ดีกว่าในการปรับปรุงเนื้อหาของนโยบายสาธารณะ
- ตัวแบบค่อยเป็นค่อยไป Incremental Model
- ตัวแบบเหตุผล Ration Model
- ตัวแบบทฤษฎีเกม Game Theory Model
ตัวแบบกลุ่มนี้ สามารถวิเคราะห์นโยบายให้ความสำคัญในเรื่องของการเสนอ หรือ หามาตรการที่ดีกว่าในการกำหนดนโยบายและการนำนโยบายไปปฏิบัติ
ตัวแบบค่อยเป็ นค่อยไป เหมาะที่ใช้อธิบายในการกำหนดนโยบายของไทย เนื่องจากนโยบายของไทยที่ผ่านมามีลักษณะความต่อเนื่องของกิจกรรมต่าง ๆ ในอดีตของรัฐ โดยมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไปโดยใช้นโยบายเดิมเป็นหลัก แล้วแก้ไขดัดแปลงเพิ่มเติมเพียงเล็กน้อย โดยมีเหตุผล เพื่อลดปัญหาการขัดแย้งและเสริมสร้างเสถียรภาพทางการเมือง เพราะการตกลงในส่วนที่เปลี่ยนแปลงเล็กน้อยย่อมง่ายกว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งหมด
เครื่องมือทางนโยบาย
บางครั้งเรียกว่า “เครื่องมือสำหรับการปกครอง หมายถึงเครื่องมือหรือวิถีทาง ที่รัฐบาลใช้ในการลงมือปฏิบัตินโยบาย เพราะในกระบวนการนโยบาย รัฐบาลไม่เพียงแต่เป็นผู้ที่ทำการตัดสินใจนโยบายเท่านั้น หากแต่ยังเป็นผู้ที่ลงมือปฏิบัติการตัดสินใจนโยบายนั้น ๆ ผ่านกระบวนการต่าง ๆ
- เครื่องมือที่เป็นกฎระเบียบของรัฐบาล
กฎระเบียบเป็นสิ่งที่รัฐบาลกำหนด กลุ่มเป้ าหมายของกฎระเบียบต้องให้การยอมรับกฎระเบียบ
และเมื่อกลุ่มดังกล่าวไม่สามารถทำตามกฎระเบียบได้ก็จะได้รับการลงโทษ กฎระเบียบอาจจะเป็นกฎหมาย
ก็ได้ หรือกฎระเบียบอาจเป็นกฎกระทรวง หรือข้อกำหนดของหน่วยงานฝ่ายบริหารก็ได้
ข้อดี ความประหยัดจากการใช้เครื่องมือเมื่อเปรียบเทียบกับเครื่องมืออื่น ๆ ที่อาจต้องมีค่าใช้จ่าย แต่การใช้กฎระเบียบเป็นเครื่องมือไม่จำเป็นต้องมีข้อมูลมากนักก็สามารถ SET มาตราฐานขึ้นและสามารถปรับใช้ได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว
ข้อเสีย การใช้กฎระเบียบก่อให้เกิดความไม่ยืดหยุ่นและทำให้ขาดการพิจารณาสถานการณ์ของแต่ละบุคคลซึ่งอาจจะแตกต่างกันไปในการปรับใช้กฎนั้น ๆ และบางครั้งกฎระเบียบมีความกำกวมไม่ชัดเจน แม้ว่าการใช้เครื่องมือนี้มีความประหยัด หากแต่การบังคับใช้โดยหน่วยงานที่ควบคุมกฎระเบียบอาจมีค่าใช้จ่ายที่สูงมาก เช่น ค่าใช้จ่ายในการให้ข้อมูลประชาสัมพันธ์
- เครื่องมือที่มิได้เป็นกฎระเบียบของรัฐบาล
ครอบครัวและชุมชน องค์กรอาสาสมัคร
คาดว่าน่าจะออกสอบ
นโยบายสาธารณะ เป็นความต้องการของภาครัฐที่จะนำไปสู่การแก้ปัญหาและการเปลี่ยนแปลงในทางที่จะเกิดประโยชน์ต่อประชาชน สนองความต้องการของประชาชนและแก้ปัญหาให้แก่ประชาชนได้
โดยทั่วไป นโยบายสาธารณะจะเกี่ยวข้องกับกระบวนการทั้งทางการเมืองและสังคมอย่างกว้างขวาง เพราะนโยบายสาธารณะมีรากฐานมาจากสภาพปัญหาของสังคม และเป็ นปัญหาที่ประชาชนคาดหวังว่ารัฐจะต้องรับผิดชอบในการแก้ไข โดยนำปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้เข้าสู่กระบวนการทางการเมือง ซึ่งเกี่ยวข้องกับปฏิบัติสัมพันธ์ระหว่าง ประชาชน พรรคการเมือง รัฐสภา ตุลาการ ระบบราชการ ระบบบริหาร และราชการส่วนท้องถิ่นขณะเดียวกันจะต้องพิจารณาว่าบุคคลหรือองค์การที่เกี่ยวข้องมีบทบาทหรือมีส่วนร่วมต่อการกำหนดนโยบายสาธารณะอย่างไร
นโยบายที่ดีคือ นโยบายที่เกิดประโยชน์ต่อประชาชนโดยร่วม โดยเฉพาะจะต้องมีกลไปบริหารของภาครัฐที่ดี (good governance) หรือสังคมแบบประชาธรรมหรือธรรมรัฐ โดยประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายดังนั้นกระบวนการดังกล่าวอาจจะเกิดขึ้นจากการผลักดับของสังคมเมื่อเกิดปัญหาเพื่อให้รัฐเห็นความสำคัญและแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นต่อประชาชน
การบริหารภาครัฐที่ดี good governance
1. มีความโปร่งใส               2. มีความชอบธรรม
3. กระจายอำนาจ                4. มีประสิทธิภาพในการบริหารงาน
5. มีความรับผิดชอบสูง     6. มีความเสมอภาคเท่าเทียมกัน
วงจรนโยบายสาธารณะ (Public Policy Cycle)
1. การก่อตัวนโยบาย (Policy formation) เกิดอะไรขึ้นบ้าง
2. การกำหนดนโยบาย (Policy formulation) มีแนวทางอย่างไรบ้าง
3. การตัดสินนโยบาย (Policy decision) จะเลือกแนวทางใดดี
4. การนำนโยบายไปปฏิบัติ (Policy implementation) จะนำแนวทางที่ได้ไปดำเนินการอย่างไร
5. การประเมินผลนโยบาย (Policy evaluation) การดำเนินการตามแนวทางได้ผลหรือไม่
(รูปหาเองนะ)
1. การก่อตัวนโยบาย (Policy formation)
การศึกษาการก่อรูปนโยบาย ต้องเริ่มต้นด้วยการวิเคราะห์ลักษณะสภาพของปัญหาสาธารณะให้ชัดเจนเพื่อให้มั่นใจว่า ปัญหาที่กำลังปรากฏอยู่นั้นเป็ นปัญหาอะไร เกิดขึ้นกับคนกลุ่มใด และมีผลกระทบต่อสังคมอย่างไร รวมทั้งต้องการความแร่งด่วนในการแก้ไขปัญหาแค่ไหน และประชาชนในสังคมต้องการให้แก้ไขปัญหานั้นอย่างไร ถ้าไม่แก้ไขจะเกิดผลอย่างไร และถ้ารัฐบาลเข้าไปแก้ไขใครจะเป็นผู้ได้และเสียประโยชน์ ผลกระทบที่เกิดจากการแก้ไขตรงตามที่คาดหวังหรือไม่ ใครเป็นผู้รับผิดชอบในการนำไปปฏิบัติต้องใช้ทรัพยากรอะไรบ้างการระบุปัญหาที่ชัดเจนจะเป็นพื้นฐานในการกำหนดวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาให้สอดคล้องกับสภาพปัญหา
ปัญหาสาธารณะจะกลายเป็นประเด็นเชิงนโยบายหรือเข้าสู่วาระและได้รับความสนใจจากผู้กำหนดนโยบายสาธารณะ มักจะต้องมีคุณลักษณะ
1. เกิดขึ้นตามธรรมชาติหรือเกิดขึ้นจากความรุนแรงทางการเมือง เช่น ปัญหาน้ำท่วม ปัญหาภัยแล้ง
2. มีการแตกตัวและขยายวงกว้างออกไป เช่น ปัญหาของความเป็นเมือง
3. มีความกระเทือนต่อความรู้สึกและเป็นที่สนใจของสื่อมวลชนทั่วไป เช่น ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาแรงงานเด็ก
4. มีผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม เช่น ปัญหามลภาวะ
5. มีลักษณะท้าทายต่ออำนาจและความชอบธรรมของรัฐ เช่น ปัญหาการแบ่งแยกดินแดง
6. เป็นเรื่องร่วมสมัย เช่น ปัญหาการจราจร ปัญหาโรคเอดส์
การกำหนดวัตถุประสงค์ของนโยบาย
เมื่อทราบลักษณะปัญหานโยบายที่ชัดเจนแล้ว จะต้องกำหนดเป้ าหมายหรือวัตถุประสงค์ในการแก้ไขปัญหาให้ชัดเจน
- การกำหนดวัตถุประสงค์ของนโยบาย ทำให้ทราบถึงลำดับความสำคัญของนโยบายที่ต้องจัดทำ
และการเลือกใช้นโยบายให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่ต้องการ
- วัตถุประสงค์ของนโยบายมีความสำคัญ ในฐานะที่เป็ นปัจจัยกำหนดทิศทางของทางเลือก
นโยบายที่จะนำไปปฏิบัติให้ประสบผลสำเร็จ
                - วัตถุประสงค์เป็นเกณฑ์ในการประเมินผลสำเร็จของนโยบาย ที่จะนำไปปฏิบัติว่าเป็น ต า ม
วัตถุประสงค์ที่ได้กำหนดไว้มากน้อยเพียงใด
คุณลักษณะของวัตถุประสงค์ของนโยบาย
1. ความครอบคลุมประเด็นปัญหานโยบาย
2. ความสอดคล้องกับค่านิยมของสังคม
3. ความชัดเจนและความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ
4. ความสมเหตุสมผล
5. มีความสอดคล้องกับทรัพยากรที่จำเป็นต้องใช้
6. มีความสอดคล้องทางการเมือง
7. การกำหนดกรอบเวลาที่เหมาะสม
หมายเหตุ หรือจะจำว่าการก่อตัวนโยบาย
“ เริ่มต้นสถานการณ์ที่เกิดนโยบาย ตระหนักและระบุปัญหา กลั่นกรองปัญหา จัดระเบียบวาระนโยบาย
กำหนดวัตถุประสงค์ ”
2. การกำหนดนโยบาย (Policy formulation)
กระบวนการพิจารณาปัญหาเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการกำหนดนโยบายสาธารณะ
(รูปหาเองนะ)

- ปัญหาทั่วไป เป็นทั้งปัญหาทางเศรษฐกิจและสังคมที่เกิดขึ้นและมีผลกระทบต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคลหรือต่อสังคมส่วนรวม เช่น ปัญหาโสเภณี ยาเสพติด โรคเอดส์ ปัญหาทั่วไปอาจจะเพิ่มความสำคัญและพัฒนาเป็นปัญหาของสังคมต่อไป
- ปัญหาของสังคม คือ ปัญหาที่เกิดในสังคมและมีผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมาก แต่ประชาชนบางกลุ่มเท่านั้นที่จะเข้าร่วมแก้ปัญหาอย่างจริงจัง รวมกลุ่มจึงอาจจะเกิดขึ้นเพียงระยะสั้น ๆ
- ประเด็นปัญหาของสังคม ได้รับความสนใจและร่วมมือโดยกลุ่มต่าง ๆ ในสังคม มีการตกลงร่วมมือเพื่อวัตถุประสงค์ร่วมกันและผลักดันประเด็นปัญหาของสังคมเพื่อเป็นข้อเสนอของสังคมส่วนรวมต่อไป
- ข้อเสนอของสังคม เป็นการประมวลข้อเสนอของสังคมเข้าด้วยกัน ข้อเสนอของสังคมจะทวีเพิ่มขึ้นเป็นข้อเสนอของรัฐขึ้นอยู่กับ ผู้นำการเมือง วิกฤตการณ์ของปัญหา การเดินขบวนประท้วง สื่อสารมวลชนและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับปัญหา
- ข้อเสนอแนะของรัฐบาล เป็ นข้อเสนอระดับหนึ่งก่อนที่นำไปสู่การกำหนดนโยบายของรัฐ ใน
กระบวนการนี้ข้าราชการไทยจะมีบทบาทสูงในการพิจารณาข้อเสนอเพื่อกำหนดเป็นนโยบาย โดยผ่านกระบวนการและขั้นตอนทางรัฐสภา และระบบราชการ ในบางประเทศระบบตุลาการอาจมีบทบาทในกระบวนการนี้
แนวทางการวิเคราะห์นโยบาย มี 3 แนวทาง
1. แนวทางเชิงประจักษ์ เป็นแนวทางที่มุ่งหาข้อเท็จจริง โดยตั้งคำถามว่า “มีอะไรปรากฏอยู่บ้าง” เพื่อการอธิบายว่าอะไรคือปัญหา
2. แนวทางเชิงประเมิน อธิบายถึง คุณค่า หรือค่านิยม ของสังคมที่มีต่อปัญหานโยบาย ตั้งคำถามว่า“ปัญหานโยบายดังกล่าวมีคุณค่าอะไร”
3. แนวทางเชิงปทัสถาน มุ่งเสนอทางเลือกเพื่อการแก้ไขปัญหาในอนาคต ตั้งคำถามว่า “ควรจะทำอะไร
ให้เรียบร้อย” หลักเกณฑ์เชิงปทัสถานที่ใช้ในการพิจารณาว่าทางเลือกใดเป็นทางเลือกที่ดี มีอยู่หลายกลักเกณฑ์
- หลักของ เบนเธิน บอกว่าการกระทำใดก็ตามที่เป็นสิ่งจำเป็นในเชิงคุณธรรม การกระทำนั้นเป็นสิ่งที่ควรกระทำ การประเมินค่าการกระทำและนโยบายต่าง ๆ คือ การทำให้เกิดความสุข และลดความทุกข์
- หลักของ แพเรโต นโยบายหนึ่ง ๆ ดูจากความรู้สึกพึงพอใจของคน ทางเลือกใดที่ทำให้คนอย่างน้องที่สุดหนึ่งคนรู้สึกดีขึ้นกว่าเดิม โดยที่ไม่ทำให้ใครรู้สึกแย่ลงกว่าเดิม
- รอลส์ สิ่งที่มีคุณค่าทั้งหลายในสังคมควรถูกแบ่งหรือจัดสรรให้ทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน
หากพิจารณาปัญหา เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการกำหนดนโยบายสาธารณะในกรอบการวิเคราะห์ “เชิงระบบ”หรือ “ทฤษฎีระบบ” ของ David Easton จะได้ปัจจัยนำเข้า ระบบ ปัจจัยนำออก ดังนี้
(รูปหาเองนะ)
ปัจจัยนำเข้า ได้แก่ ปัญหาทั่วไป ปัญหาสังคม ประเด็นปัญหาสังคม และข้อเสนอของสังคม ในสภาวการณ์ที่สภาการเมืองมีบทบาทสูง ปัจจัยนำเข้าอาจมาจากการที่พรรคการเมืองต่าง ๆ ได้นำเสนอนโยบายไว้ในการหาเสีย เช่น พรรคไทยรักไทยได้เสนอนโยบายโครงการพักชำระหนี้และลดภาระหนี้ให้แก่เกษตรรายย่อยไว้ในการหาเสีย และในที่สุดก็กลายเป็นคำมั่น ในการที่ต้องกำหนดเป็นนโยบายสาธารณะ เมื่อพรรคไทยรักไทยเข้ามาเป็นรัฐบาลบริหารประเทศ
ระบบการเมือง คือ ข้อเสนอข้อรัฐบาล ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลได้เสนอนบายต่าง ๆ มากมาย เช่น นโยบายกองทุนให้กู้ยืมเพื่อการศึกษาที่ผูกกับรายได้ในอนาคต และนโยบายจัดสรรงบประมาณตามขนาดประชากร ให้กับหมู่บ้านและชุมชน
ปัจจัยนำออก คือ นโยบาย ซึ่งอาจจะอยู่ในรูปของกฎหมายต่าง ๆ คือ พระราชบัญญัติ พระราชกฤษฎี และประกาศ คำสั่งกระทรวง เป็นต้นขณะเดียวกันก็จะมีการป้ อนกลับสู่ระบบการเมือง โดยมีสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ สังคมและการเมืองเป็นปัจจัยเป็นปัจจัยสำคัญที่มีส่วนกำหนดและเปลี่ยนแปลงนโยบาย ซึ่งมีทั้งปัจจัยที่ควบคุมได้และควบคุมไม่ได้
ผู้มีบทบาทในการกำหนดนโยบายสาธารณะ
1. ฝ่ายบริหาร 2. ฝ่ายนิติบัญญัติ 3. ฝ่ายตุลาการ 4. องค์กรอิสระต่าง ๆ
 หมายเหตุ หรือจะจำว่าขั้นตอนการกำหนดนโยบาย
“ การพัฒนาทางเลือก การประเมินทางเลือก การตัดสินใจทางเลือกเพื่อกำหนดนโยบาย การประกาศใช้ ”
3. การตัดสินนโยบาย (Policy decision)
การเลือกนโยบาย หมายถึง การเลือกวิถีทางหรือแนวนโยบายที่เหมาะสมที่สุด ซึ่งสามารถบรรลุ
วัตถุประสงค์ได้ตามต้องการ อาจรวมถึงนโยบายเทคนิคและกลยุทธ์ต่าง ๆ ที่สามารถแก้ไขปัญหาได้เป็นอย่างดีหลักจริยธรรมหรือคุณธรรมมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อค่านิยมที่เป็นรากฐานสำคัญในการเลือกนโยบาย
การพิจารณาทางเลือกนโยบาย
- ประสิทธิผล effectiveness ความสามารถในการบรรลุเป้าหมายของทางเลือก
- ประสิทธิภาพ effeciency ความสามารถในผลิตผลผลิตโดยเปรียบเทียบจากต้นทุน
- ความพอเพียง adequacy ความสามารถของการดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายภายใต้เงื่อนไขของ
ทรัพยากรที่มีอยู่
- ความเป็นธรรม equity การกระจายตัวของผลการดำเนินการตามทางเลือก
- การตอบสนอง reponsiveness ความสามารถในการเติมเต็มความต้องการของประชาชนกลุ่มต่าง ๆ
- ความเหมาะสม appropriateness การพิจารณาเชิงคุณค่าและความเป็นไปได้ในทาง
กลยุทธ์ในการตัดสินใจเลือกนโยบาย
* การต่อรอง ปรับเป้ าหมายที่ไม่สอดคล้องกันให้ยอมรับร่วมกัน โดยการเจรจา แลกเปลี่ยน ให้รางวัลและประนีประนอม
* การโน้มน้าว ความพยายามทำให้เชื่อหรือยอมรับ และสนับสนุนด้วยความเต็มใจ
* การสั่งการ การใช้อำนาจที่เหนือกว่าในการบังคับการตัดสินใจ
* เสียงข้างมาก การอาศัยการลงมติโดยใช้ความคิดเห็นของคนส่วนใหญ่
* ฉันทามติ การยอมรับร่วมกัน โดยปราศจากข้อโต้แย้ง
4. การนำนโยบายไปปฏิบัติ (Policy implementation)
กลไกที่จะนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ
1. ฝ่ายการเมือง (รัฐสภา คณะรัฐมนตรี)
กำหนดขอบเขตการนำนโยบายไปปฏิบัติ โดยออกกฎหมาย มติครม. ออกกฎกระทรวง ออกระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ และหลังจากนำนโยบายไปปฏิบัติแล้ว อาจจะเข้ามาพิจารณาปรับปรุงนโยบาย หรือพิจารณาว่าควรยุตินโยบายหรือควรสนับสนุนต่อไป ดังนั้นฝ่ ายข้าราชการจึงต้องสร้างความสัมพันธ์อันดีกับฝ่ ายการเมือง (ฝ่ ายการเมือง มีอำนาจหน้าที่ดูแล เอาใจใส่ ติดตามผลนโยบาย)
2. ระบบราชการ
ระบบราชการมีส่วนสำคัญในการนำนโยบายไปปฏิบัติ จึงมีส่วนสำคัญ การพิจารณานโยบายปฏิบัติ
บรรลุผลหรือไม่
ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ
1. ฝ่ายนิติบัญญัติ 2. ฝ่ายบริหารหรือระบบราชการ 3. กลุ่มกดดัน 4. องค์กรชุมชนหรือภาคประชาสังคม
เมื่อกำหนดนโยบายที่ดีแล้ว ภาครัฐจะนำนโยบายไปบริหารหรือนำไปปฏิบัติเพื่อให้เกิดผลตามเป้าที่ต้องการ กระบวนการจะมี ประสิทธิผล และ ประสิทธิภาพ มากน้อยเพียงใดขึ้นกับ หรือปัจจัยความสำเร็จ / ล้มเหลวในการนำนโยบายไปปฏิบัติมีอะไรบ้าง
- ลักษณะของนโยบาย
- วัตถุประสงค์ของนโยบาย
- ความเป็นไปได้ทางการเมือง
- ความเป็นไปได้ทางเทคนิคหรือทฤษฎี
- ความเพียงพอของทรัพยากร (4MI2T) บุคลากร เงิน เครื่องจักร อุปกรณ์ ข้อมูลข่าวสาร เวลา เทคโนโลยี
- ลักษณะของหน่วยงานที่นำนโยบายไปปฏิบัติ
- ทัศนคติของผู้นำนโยบายไปปฏิบัติ
- ความสัมพันธ์ระหว่างกลไกต่าง ๆ ที่นำนโยบายไปปฏิบัติ
สิ่งที่มีผลต่อความสำเร็จหรือล้มเหลวของการนำนโยบายไปปฏิบัติ
1. ปัจจัยภายใน
1.1 Communication
- Transmission การถ่ายทอดสื่อสารให้ตรงช่องตรงคน - Clarity มีความชัดเจน
- Consistency คงเส้นคงวา ในแต่ละครั้งของการสื่อสาร - Timing ตรงจังหวะเวลา
1.2 Resource ทรัพยากร
- Staff พนักงานเจ้าหน้าที่มีความรู้ความสามารถ และมีจำนวนเพียงพอ
- Information มีข้อมูลให้สำหรับการปฏิบัติ
- Authority อำนาจหน้าที่
- Time ให้เวลากับกลุ่มเป้ าหมายในการเตรียมตัว
1.3 เรื่องอุปนิสัยของผู้ปฏิบัติ
1.4 โครงสร้างของระบบราชการ ซึ่งหมายระเบียบปฏิบัติ (Standard, Operating, rocedure)
1.5 การติดตามการดำเนินงาน ควรมีอยู่ในทุกขั้นตอน
2. ปัจจัยภายนอก (อ่านเพิ่มเติมหน้า 69)
- ความชัดเจนในวัตถุประสงค์ของนโยบายหรือโครงการ
- การสนับสนุนด้านงบประมาณ และทรัพยากร
- การมีส่วนร่วมของบุคลากร และผู้รับบริการ
- การยอมรับของผู้รับบริการ
 - การประสานงาน และการติดต่อสื่อสาร
- การเผยแพร่ และประชาสัมพันธ์
- การสนับสนุนจากภาคเอกชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
3. ปัจจัยที่อยู่นอกเหนือการควบคุม
- การเปลี่ยนแปลงทางการเมือง - ความผันผวนทางเศรษฐกิจ
- ความไม่แน่นอนทางธรรมชาติ - เทคโนโลยี
(รูปหาเองนะ)
 5. การประเมินผลนโยบาย (Policy evaluation)
เพื่อให้ทราบผลว่าการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติเป็นไปตามเป้ าหมายหรือวัตถุประสงค์หรือไม่ ในกรณีที่ไม่เป็นไปตามเป้ าหมายจะได้มีการปรับ แผน / แผนงาน / โครงการ ให้บรรลุเป้ าหมายหรือวัตถุประสงค์มากขึ้นเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้รู้ว่า แผน / แผนงาน / โครงการ นั้นควรจะดำเนินการต่อไปหรือยุติ
จุดมุ่งหมายของการประเมินผลโครงการ
มักจะมีคำถามอยู่ตลอดเวลาว่า _ ประเมินผลเพื่ออะไร_ หรือ _ประเมินผลไปทำไม ปฏิบัติงานตาม
โครงการแล้วไม่มีการประเมินผลไม่ได้หรือ ตอบได้เลยว่าการบริหารแนวใหม่หรือการบริหารในระบบเปิ ด (Open System) นั้นถือว่าการประเมินผลเป็นขั้นตอนที่สำคัญมากซึ่งจุดมุ่งหมายของการประเมินผลโครงการมีดังนี้
1. เพื่อสนับสนุนหรือยกเลิก การประเมินผลจะเป็นเครื่องมือช่วยตัดสินใจว่าควรจะยกเลิกโครงการหรือสนับสนุนให้มีการขยายผลต่อไป โดยเฉพาะการมีโครงการใหม่ ๆ ยังมิได้จัดทำในรูปของโครงการทดลองซึ่งมีโอกาสจะผิดพลาดหรือล้มเหลวได้ง่าย ความล้มเหลวของโครงการจึงมิใช่ความล้มเหลวของผู้บริหารเสมอไปดังนั้นถ้าเราประเมินผลแล้วโครงการนั้นสำเร็จตามที่กำหนดวัตถุประสงค์และเป้ าหมายไว้ก็ควรดำเนินการต่อไป แต่ถ้าประเมินผลแล้วโครงการนั้นมีปัญหาหรือมีผลกระทบเชิงลบมากกว่า เราก็ควรยกเลิกไป
2. เพื่อทราบถึงความก้าวหน้าของการปฏิบัติงานตามโครงการ ว่าเป็นไปตามที่กำหนดวัตถุประสงค์และเป้ าหมาย หรือกฎเกณฑ์ หรือมาตรฐานที่กำหนดไว้เพียงใด
3. เพื่อปรับปรุงงาน ถ้าเรานำโครงการไปปฏิบัติแล้ว พบว่าบางโครงการไม่ได้เสียทั้งหมด แต่ก็ไม่บรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ทุกข้อ เราควรนำโครงการนั้นมาปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น โดยพิจารณาว่าโครงการนั้นบกพร่องในเรื่องใด เช่น ขาดความร่วมมือของประชาชน ขัดต่อค่านิยมของประชาชน ขาดการประชาสัมพันธ์หรือสมรรถนะขององค์การที่รับผิดชอบต่ำ เมื่อเราทราบผลของการประเมินผล เราก็จะได้ปรับปรุงแก้ไขให้ตรงประเด็น
4. เพื่อศึกษาทางเลือก โดยปกติในการนำโครงการไปปฏิบัตินั้น ผู้บริหารโครงการจะพยายามแสวงหาทางเลือกที่ดีที่สุด จากทางเลือกอย่างน้อย 2 ทางเลือก ดังนั้นการประเมินผลจะเป็นการเปรียบเทียบทางเลือกก่อนที่จะตัดสินใจเลือกทางเลือกใดปฏิบัติ ทั้งนี้เพื่อลดความเสี่ยงให้น้อยลง
5. เพื่อขยายผล ในการนำโครงการไปปฏิบัติ ถ้าเราไม่มีการติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง เราอาจจะไม่ทราบถึงความสำเร็จของโครงการ แต่ถ้าเราประเมินผลโครงการเป็นระยะ สม่ำเสมอ ผลปรากฏว่าโครงการนั้นบรรลุผลสำเร็จตามที่กำหนดวัตถุประสงค์ เราก็ควรจะขยายผลโครงการนั้นต่อไป แต่การขยายผลนั้นมิได้หมายความว่าจะขยายไปได้ทุกพื้นที่ การขยายผลต้องคำนึงถึงมิติของประชากร เวลา สถานที่ สถานการณ์ต่าง ๆเช่น โครงการปลูกพืชเมืองหนาวจะประสบความสำเร็จดีในพื้นที่ภาคเหนือ แต่ถ้าขยายผลไปยังภูมิภาคอื่นอาจจะไม่ได้ผลดีเสมอไป เพราะต้องคำนึงถึงลักษณะภูมิประเทศ ภูมิอากาศ เชื้อชาติ ค่านิยม ฯลฯ ดังนั้นสิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือ สิ่งที่นำไปในพื้นที่หนึ่งอาจได้ผลดี แต่นำไปขยายผลในพื้นที่หนึ่งอาจไม่ได้ผล หรือ สิ่งที่เคยทำได้ผลดีในช่วงเวลาหนึ่ง อาจจะไม่ได้ผลดีในอีกช่วงเวลาหนึ่ง
ประเด็นการประเมินตามรูปแบบ CIPP Model
สตัฟเฟิ ลบีม ได้กำหนดประเด็นการประเมินออกเป็น 4 ประเภท (CIPP Model) ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
1. การประเมินสภาวะแวดล้อม (Context Evaluation : C)
เป็นการประเมินก่อนการดำเนินการโครงการ เพื่อพิจารณาหลักการและเหตุผล ความจำเป็นที่ต้องดำเนินโครงการ ประเด็นปัญหา และความเหมาะสมของเป้าหมายโครงการ
2. การประเมินปัจจัยนำเข้า (Input Evaluation : I )
เป็นการประเมินเพื่อพิจารณาถึงความเป็นไปได้ของโครงการ ความเหมาะสม และความพอเพียงของทรัพยากรที่จะใช้ในการดำเนินโครงการ เช่น งบประมาณ บุคลากร วัสดุอุปกรณ์ เวลา ฯลฯ รวมทั้งเทคโนโลยีและแผนการดำเนินงาน
3. การประเมินกระบวนการ (Process Evaluation: P )
เป็นการประเมินเพื่อหาข้อบกพร่องของการดำเนินโครงการ ที่จะใช้เป็นข้อมูลในการพัฒนา แก้ไข ปรับปรุงให้การดำเนินการช่วงต่อไปมีประสิทธิภาพมากขึ้น และเป็นการตรวจสอบกิจกรรม เวลา ทรัพยากรที่ใช้ในโครงการภาวะผู้นำ การมีส่วนร่วมของประชาชนในโครงการโดยมีการบันทึกไว้เป็ นหลักฐานทุกขั้นตอน การประเมินกระบวนการนี้ จะเป็นประโยชน์อย่างมากต่อการค้นหาจุดเด่น หรือจุดแข็ง (Strengths) และจุดด้อย (Weakness)ของนโยบาย / แผนงาน/โครงการ ซึ่งมักจะไม่สามารถศึกษาได้ภายหลังจากสิ้นสุดโครงการแล้ว
4. การประเมินผลผลิต (Product Evaluation : P )
เป็นการประเมินเพื่อเปรียบเทียบผลผลิตที่เกิดขึ้นกับวัตถุประสงค์ของโครงการ หรือมาตรฐานที่กำหนดไว้รวมทั้งการพิจารณาในประเด็นของการยุบ เลิก ขยาย หรือปรับเปลี่ยนโครงการ แต่การประเมินผลแบบนี้มิได้ให้ความสนใจต่อเรื่องผลกระทบ (Impact) และผลลัพธ์ (Outcomes ) ของนโยบาย / แผนงาน / โครงการเท่าที่ควร
นอกจากนี้ สตัฟเฟิ ลบีม ได้นำเสนอประเภทของการตัดสินใจที่สอดคล้องกับประเด็นที่ประเมินดังนี้
1. การตัดสินใจเพื่อการวางแผน (Planning Decisions) เป็นการตัดสินใจที่ใช้ข้อมูลจากการประเมิน
สภาพแวดล้อมที่ได้นำไปใช้ในการ กำหนดจุดประสงค์ของโครงการให้สอดคล้องกับแผนการดำเนินงาน
2. การตัดสินใจเพื่อกำหนดโครงสร้างของโครงการ (Structuring Decisions) เป็นการตัดสินใจที่ใช้
ข้อมูลจากปัจจัยนำเข้าที่ได้นำไปใช้ในการกำหนดโครงสร้างของแผนงาน และขั้นตอนของการดำเนินการของโครงการ
3. การตัดสินใจเพื่อนำโครงการไปปฏิบัติ (Implementation Decisions) เป็นการตัดสินใจที่ใช้ข้อมูล
จากการประเมินกระบวนการ เพื่อพิจารณาควบคุมการดำเนินการให้เป็ นไปตามแผน และปรับปรุงแก้ไขการดำเนินการให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด
4. การตัดสินใจเพื่อทบทวนโครงการ (Recycling Decisions) เช่น การตัดสินใจเพื่อใช้ข้อมูลจากการ
ประเมินผลผลิต ( Output ) ที่เกิดขึ้น เพื่อพิจารณาการยุติ / ล้มเลิก หรือขยายโครงการที่จะนำไปใช้ในโอกาส
ต่อไป
เกณฑ์และตัวชี้วัดความสำเร็จ
1. เกณฑ์ประสิทธิภาพ (Efficiency) มีตัวชี้วัด เช่น สัดส่วนของผลผลิตต่อค่าใช้จ่าย ผลิตภาพต่อหน่วยเวลา ผลิตภาพต่อกำลังคน ระยะเวลาในการให้บริการผู้ป่ วย
2. เกณฑ์ประสิทธิผล (Effectiveness) มีตัวชี้วัดเช่น ระดับการบรรลุเป้ าหมาย ระดับการบรรลุตามเกณฑ์มาตรฐาน ระดับการมีส่วนร่วม ระดับความเสี่ยงของโครงการ
3. เกณฑ์ความพอเพียง (Adequacy) มีตัวชี้วัด เช่น ระดับความพอเพียงของทรัพยากร
4. เกณฑ์ความพึงพอใจ (Satisfaction) มีตัวชี้วัด เช่น ระดับความพึงพอใจ
5. เกณฑ์ความเป็นธรรม (Equity) มีตัวชี้วัดคือ การให้โอกาสกับผู้ด้อยโอกาส ความเป็นธรรมระหว่างเพศระหว่างกลุ่มอาชีพ ฯลฯ
6. เกณฑ์ความก้าวหน้า (Progress) มีตัวชี้วัด เช่น ผลผลิตเปรียบเทียบกับเป้ าหมายรวม
กิจกรรมที่ทำแล้วเสร็จ ทรัพยากร และเวลาที่ใช้ไป
7. เกณฑ์ความยั่งยืน ( Sustainability ) ตัวชี้วัด เช่น ความอยู่รอดของโครงการด้านเศรษฐกิจ สมรรถนะด้านสถาบัน ความเป็นไปได้ในด้านการขยายผลของโครงการ
8. เกณฑ์ความเสียหายของโครงการ ( Externalities ) มีตัวชี้วัด เช่น ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
ผลกระทบด้านเศรษฐกิจ ผลกระทบด้านสังคมและวัฒนธรรม เป็นต้น
การยุติหรือล้มเลิกนโยบาย
การยุตินโยบาย เป็ นกระบวนการทางนโยบายสุดท้ายในวงจรทางนโยบาย จะเกิดขึ้นเมื่อนโยบายไม่ประสบความสำเร็จ กล่าวคือ ไม่มีประสิทธิผล ไม่มีประสิทธิภาพหรือไม่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในสังคม ตามที่นโยบายกำหนดไว้ ผลจากการประเมินดังกล่าวจะนำไปปรับปรุงหรือแก้ไขเพื่อเพิ่มประสิทธิผลและประสิทธิภาพในกรณีที่มีการแก้ไขปรับปรุงแต่ยังไม่ประสบความสำเร็จตามเป้ าหมายที่ตั้งไว้ ผู้รับผิดชอบต่อนโยบายดังกล่าวอาจ
ตัดสินใจยุตินโยบาย แต่เป็นกระบวนการที่ขึ้นยากด้วยเหตุผลหลายประการ ทั้งทางการเมืองและกฎหมาย
---------------------------------------------------------
จริยธรรมนโยบายสาธารณะ
นโยบายสาธารณะ เป็นความต้องการของภาครัฐที่จะนำไปสู่การแก้ปัญหาและการเปลี่ยนแปลงในทางที่จะเกิดประโยชน์ต่อประชาชน ดังนั้น ผู้ปฏิบัติงานด้านนโยบายสาธารณะจึงต้องเป็นผู้มีความรู้ ความสามารถ รวมทั้งเป็นผู้มีจริยธรรมสูงในการทำงานจากการที่นักวิชาการนโยบายสาธารณะ ได้กำหนดความหมายของนโยบายสาธารณะออกมาในลักษณะต่าง ๆ เนื่องเพราะนโยบายสาธารณะมีผลกระทบต่อประชาชนทุกสังคม และมีบทบาทสำคัญในฐานที่เป็นเครื่องมือใช้บริหารประเทศของรัฐบาลในด้าน การกำหนดทิศทางพัฒนาประเทศ การสนองตอบความต้องการของประชาชนการแก้ปัญหาที่สำคัญของประชาชน การเสริมสร้างความเป็นธรรมในสังคม การกระจายรายได้ให้ประชาชนดังนั้น การกำหนดให้นโยบายสาธารณะเป็นกิจกรรมเพื่อสนองตอบต่อค่านิยมทางสังคม หรือ ความต้องการของสังคม หรือ ปัญหาของสังคม เป็นจริยธรรมพื้นฐานในนโยบายสาธารณะ เพราะ กิจกรรมใด ๆ ของรัฐจะเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ดีงาม สำหรับสังคมหรือคนทั้งประเทศ ถ้าประชาชนส่วนมากเห็นว่านโยบายสาธารณะเป็นสิ่งที่
ยอมรับไปได้ แสดงว่า นโยบายนั้นมีความชอบธรรมที่จะนำไปใช้เป็นเครืองมือสำคัญของรัฐกำหนดทิศทางในการพัฒนาประเทศ และสนองตอบต่อความต้องการของประชาชน ตลอดจนเสริมสร้างความเป็นธรรมและความเสมอภาคทางสังคม
จริยธรรม ตามความหมายของท่านพุทธทาสภิกขุ จริยธรรมคือ สิ่งที่พึงประพฤติ จะต้องประพฤติ ส่วนศีลธรรม หมายถึง สิ่งที่กำลังประพฤติอยู่ หรือประพฤติแล้ว
จริยธรรม ตามความหมายของ ทินพันธ์ นาคะตะ เป็นเรื่องหลักแห่งความประพฤติในทางที่ชอบ เป็นเรื่องเกี่ยวกับมาตรฐานแห่งการประพฤติปฏิบัติ
จริยธรรมจึงเป็นเรื่องของระบบความเชื่อเกี่ยวกับสิ่งที่ถูกต้องดีงามของสังคม ซึ่งมีส่วนกำหนดพฤติกรรมของบุคคลไม่ว่าจะเป็นประชาชนที่มีส่วนในการก่อรูปนโยบายสาธารณะ หรือผู้กำหนดนโยบาย
เนื่องจาก การก่อรูปนโยบาย การกำหนดนโยบาย การตัดสินนโยบาย การนำนโยบายไปปฏิบัติ การ
ประเมินผลนโยบาย จะมีผู้เกี่ยงข้องหลายฝ่าย ตั้งแต่ สาธารณะชน กลุ่มผลประโยชน์ พรรคการเมือง นักการเมืองสมาชิกสภาผู้แทนฯ วุฒิสมาชิก ตุลากการ ข้าราชการและนักวิชาการ ซึ่งบุคคลเล่านี้จะมีมาตรฐานทางจริยธรรมแตกต่างกัน ตามสภาพแวดล้อมของการอบรมกล่อมเกลาทางสังคม จึงต้องมีการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมของผู้เกี่ยวข้องกับกระบวนการทางนโยบายสาธารณะ ให้สามารถนำจริยธรรมไปพัฒนาใช้และปฏิบัติเพื่อสนองตอบต่อประชาชนและสังคมให้เกิดประโยชน์มากที่สุด
ดังนั้นงานราชการหรืองานสาธารณะ จะแตกต่างจากงานเอกชนหรือบริษัททั่ว ๆ ไป เพราะงานราชการหรืองานสาธารณะจะมีผลกระทบโดยตรงต่อประชาชน จริยธรรมจึงเป็นกลไกสำคัญในการควบคุมให้การใช้ดุลพิจอยู่ภายใต้ประโยชน์สาธารณะคุณค่าพื้นฐานของการบริหารงานภาครัฐ โดยคำนึงถึง “ผลประโยชน์สาธารณะ” และวิธีการบริหารที่ยึดหลัก 3 ประการคือ
1. ด้านประสิทธิภาพ และ ประสิทธิผล
2. ด้านความเป็นธรรม ชอบธรรม เสมอภาค โปร่งใส และรับผิดชอบพร้อมตรวจสอบได้
3. ผลประโยชน์สาธารณะ
กล่าวโดยสรุป นโยบายสาธารณะที่จะสนองตอบต่อความต้องการของสังคม ด้วยความมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จะต้องเป็นนโยบายที่สามารถสะท้อนให้เห็นถึงจริยธรรมทุกด้าน เช่น
- ด้านการเมือง คือ การมีส่วนร่วมในกระบวนการนโยบายของผู้เกี่ยวข้อง
- ด้านเศรษฐกิจ คือ ผลประโยชน์หรือผลสำเร็จตกอยู่กับประชาชนส่วนใหญ่
- ด้านสังคม คือ สอดคล้องกับค่านิยมของมวลชน
นโยบายสาธารณะที่ถูกต้องดีงาม คือ นโยบายที่มีจริยธรรมทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม รวมทั้งภาคราชการและข้าราชการ ตลอดจนผู้เกี่ยวข้องสามารถนำนโยบายไปปฏิบัติด้วยความมีจริยธรรม