กลยุทธ์ (Strategies)

กลยุทธ์ (Strategies)

วิธีการหรือแนวทางในการดำเนินงาน เพื่อสร้างให้องค์การสามารถบรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมาย

                กลยุทธ์เป็นการกำหนดมาตรการ/ วิธีการ/ หรือเทคนิคการดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย โดยมีหลักการ/ จุดยืน ที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ขององค์การ ซึ่งจะตอบคำถามหลักที่ว่าองค์การจะเลือกแนวทางการดำเนินงานอย่างไรต่อไป   (How do we get there?)

คุณลักษณะของความเป็นกลยุทธ์

Henry Mintzberg มองว่าความเป็นกลยุทธ์จะต้องมีความหมาย ที่มีลักษณะประกอบกัน ดังนี้

—        1. Strategy is a plan                          ความเป็นแผน

—        2. Strategy is a pattern                     ความเป็นรูปแบบ

—        3. Strategy is a position                   ความมีจุดยืน

—        4. Strategy is a perspective             ความเป็นมิติทางความคิด

—        5. Strategy is a play                          ความเป็นเกมส์การต่อสู้ที่ใช้อุบาย                                                                                            หรือเล่ห์เหลี่ยม

การจัดแบ่งกลยุทธ์

ภาครัฐ 

                กลยุทธ์มี 4 ระดับ คือ

                                1. กลยุทธ์ระดับชาติ: เพื่อการขับเคลื่อนในเวทีสากลและชูธงนำในระดับประเทศ

                                2. กลยุทธ์ระดับกลาง: เพื่อการขับเคลื่อนภารกิจหลักตามนโยบายของรัฐบาล และยุทธศาสตร์ชาติ

                                3. กลยุทธ์ระดับกรม: เพื่อการขับเคลื่อนภารกิจขององค์การให้บรรลุเป้าหมายตามที่กำหนด

                                4. กลยุทธ์ระดับหน่วยปฏิบัติการ: เพื่อการขับเคลื่อนภารกิจเฉพาะกิจ ซึ่งมีทั้งภารกิจหลักและภารกิจสนับสนุน ให้บรรลุเป้าหมายตามภารกิจหรือตามแผน

ภาคเอกชน

กลยุทธ์มี 3 ระดับ คือ

1. กลยุทธ์ระดับองค์การหรือกลุ่มกิจการ (Corporate Strategy ซึ่งเป็นกลยุทธ์หลักโดยรวมขององค์กร

2. กลยุทธ์ระดับหน่วยธุรกิจ (Business Strategy) เป็นกลยุทธ์หลักของหน่วยธุรกิจแต่ละหน่วย

3. กลยุทธ์ระดับหน้าที่งาน (Functional Strategy) เป็นกลยุทธ์เฉพาะกิจ เฉพาะทาง แต่ละด้าน ตามความชำนาญการของแต่ละหน่วย ที่มีหน้าที่เป็นการเฉพาะ เช่น กลยุทธ์ทางการตลาด กลยุทธ์ทางการผลิต กลยุทธ์ทางการประชาสัมพันธ์ กลยุทธ์ทางการเงิน

การจัดวางกลยุทธ์

1.       กลยุทธ์เชิงรุก 

                                การกำหนดแนวทางการดำเนินงาน ที่มุ่งเน้นสู่เป้าหมายในทุวิถีทาง โดยการระดมความรู้ ความสามารถ และทรัพยากร ที่มีความชำนาญการ เหมาะสมและหลากหลายไว้อย่างพร้อมเพรียง โดยอาจมุ่งเน้น

                                1.1 มุ่งเน้นการขยายตัวหรือสร้างความเติบโต

                                1.2 มุ่งเน้นการสร้างความมั่งคั่ง

2. กลยุทธ์ตั้งรับ  

                การกำหนดแนวทางการดำเนินงาน ที่เตรียมพร้อมต่อการรับความเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่อาจประเมินได้ชัดเจน เนื่องจากมีข้อจำกัด ซึ่งอาจเป็นปัจจัยภายนอก หรือปัจจัยภายในขององค์การก็ได้ ทำให้แนวทางการดำเนินงานมุ่งหวังเพียงเพื่อรักษาสถานภาพหรือเป้าหมายเดิมให้คงไว้ ซึ่งอาจดำเนินการโดย

                                2.1 มุ่งเน้นการสร้างความมั่นคง

                                2.2 มุ่งเน้นการสร้างเสถียรภาพ

3. กลยุทธ์ชะลอตัว

                การกำหนดแนวทางการดำเนินงานที่มุ่งรักษาสภาพของกิจการที่เป็นอยู่ โดยให้เกิดความเสียหายน้อยที่สุด และยังสามารถดำเนินการอยู่ต่อไป และเตรียมพร้อมสำหรับการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงใหม่ มุ่งหวังเพื่อรอจังหวะของการพลิกผันไปสู่สภาพที่ดีข้างหน้า

4. กลยุทธ์การลดหรือตัดทอน

                การกำหนดแนวทางการดำเนินงานที่มุ่งแก้ไขปัญหาหรือความเสียหายที่เกิดขึ้นกับองค์การ ทั้งนี้เพื่อให้องค์การอยู่รอดต่อไปได้ โดยอาจต้องลดหรือตัดทอนกิจการหรือทรัพย์สินต่างๆ ที่สูญเสียออกไป  อาจทำได้โดย

                                4.1 การลดขนาดของกิจการหรือเป้าหมาย โดยใช้เทคนิควิธีการต่างๆ เช่น การลดขนาดขององค์การ (Down-sizing) การแปรรูปกิจการ การว่าจ้างทดแทน หรือเช้าซื้อทดแทนการลงทุน การชะลองานบางด้าน การปรับลดพนักงาน เป็นต้น

                                4.2 การถอนตัว ในกิจการหรือภารกิจบางด้านที่ดำเนินการอยู่ให้ออกไป แต่ยังคงรักษาไว้ซึ่งอำนาจในการบริหารองค์การระดับหนึ่ง

                                4.3 การเลิกกิจการ การกำหนดแนวทางการดำเนินงาน เพื่อการยกเลิกกิจการ อาจเป็นบางส่วนหรือทั้งหมด ซึ่งอาจทำโดยการขายกิจการหรือโอนกิจการให้ผู้อื่น

การกำหนดกลยุทธ์

1.             ระดับองค์กร :

                                                การกำหนดจะต้องประเมินสถานภาพองค์กร ทางเลือกที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมและเป้าหมายขององค์การ

                                กลยุทธ์ - การรักษาเสถียรภาพ

•                   การสร้างความเจริญเติบโต

•                   การตัดทอน การยุบเลิก ลดขนาดขององค์กร

                2. ระดับแผนงาน

                                กลยุทธ์ - การเพิ่มประสิทธิภาพ ประสิทธิผล

•                   การปรับปรุงระบบ กระบวนการ

•                   การเสริมสร้างการมีส่วนร่วม

3. ระดับโครงการ

                                กลยุทธ์ - การปรับปรุงรูปแบบ

•                   การส่งเสริมและพัฒนาความรู้ความสามารถ

•                   การประสานกิจกรรม

ความหมายของการวางแผนกลยุทธ์

•                   กระบวนการตัดสินใจในปัจจุบันเพื่อกำหนดทิศทางเกี่ยวกับอนาคตหรือความมุ่งมั่นที่ต้องการจะเป็น ตามภารกิจหลัก ในการบรรลุเป้าหมายที่ต้องการขององค์กร

•                   แผนที่มุ่งเน้นอนาคต โดยการวิเคราะห์และสร้างทัศนภาพที่ยาวไกลด้วยการคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเพื่อนำมาปรับทิศทางการดำเนินงาน การตัดสินใจ ทบทวน และพัฒนาบทบาทภารกิจที่ควรเป็นในอนาคตขององค์กร

•                   ให้ความสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ ยังเป็นการวิเคราะห์เพื่อมองภาพรวม โดยเน้นระดับการวิเคราะห์ทั่วทั้งองค์การ มากกว่าพิจารณาเพียงส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือเฉพาะบางแผนงาน โครงการ กิจกรรม

ลักษณะของแผนกลยุทธ์

•                   เป็นแผนระยะกลางและระยะยาว (3-10 ปี) ที่มีผลต่อการดำรงอยู่ขององค์กร

•                   เป็นความมุ่งหวังที่ต้องการจะเป็น / มี / ทำ ในอนาคต  (สร้างวิสัยทัศน์ Vision)

•                   เป็นทัศนภาพเชิงบูรณาการขององค์กรที่เหมาะสมและสอดคล้องศักยภาพและสถานการณ์

•                   เป็นการกำหนดตำแหน่งหรือฐานะขององค์กรในเวทีการต่อสู้ / การแข่งขัน

•                   เป็นการมุ่งสู่ผลลัพธ์โดยมีวิธีการ / มาตรการ ที่ชัดเจน (กำหนดเป้าหมาย Objectives และ กลยุทธ์ Strategies)

ขบวนการจัดทำแผนกลยุทธ์

•                   ริเริ่มและสร้างการยอมรับขบวนการจัดทำแผน

•                   ชี้ชัดถึงอำนาจหน้าที่ขององค์กร

•                   ทำความเข้าใจในพันธะกิจและคุณค่าขององค์กร

•                   ประเมินบรรยากาศภายในและภายนอกองค์กรเพื่อแยกแยะจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาสและภาวะคุกคาม (SWOT)

•                   ชี้ชัดประเด็นปัญหาที่องค์กรเผชิญอยู่

•                   กำหนดกลยุทธ์เพื่อจัดการ

•                   กำหนดวิสัยทัศน์ขององค์กรที่มีประสิทธิภาพ

•                   พัฒนาขบวนการทำงานที่มีประสิทธิภาพ

ริเริ่มและสร้างการยอมรับ

วัตถุประสงค์เพื่อสร้างข้อตกลงร่วมกันภายในกลุ่มของผู้มีอำนาจในการตัดสินใจต่อการวางแผนกลยุทธ์ ประเด็นที่ต้องมีการตกลงร่วมกันประกอบด้วย

•              จุดมุ่งหมายของแผน

•              ขั้นตอนในขบวนการทำงาน

•              รูปแบบและระยะจัดทำแผน

•              บทบาทหน้าที่และผู้ร่วมจัดทำแผน

•              ข้อจำกัดและขอบเขตของทีมทำงาน

การวางแผน คือ “คิดก่อนทำ”

•                   เป็นเครื่องมือ การบริหารเชิงประสิทธิภาพ/ประสิทธิผล

•                   เป็นกระบวนการคาดการณ์มุ่งสู่เป้าหมาย

•                   เป็นเครื่องมือการตัดสินใจเชิงบูรณาการสู่อนาคต

•                   เป็นเครื่องมือกำกับทิศทางการทำงานสู่เป้าหมาย

•                   เป็นกระบวนการควบคุมและประสานกิจกรรมมุ่งสู่ผลลัพธ์

อำนาจหน้าที่

องค์กรแต่ละองค์กรต้องเข้าใจถึงข้อกำหนดอำนาจหน้าที่โดยกฎระเบียบ กฎหมาย วัฒนธรรม ฯลฯ ที่ควบคุมองค์กรตนอยู่ บุคคลในองค์กรทั่วไปมักจะดำเนินบทบาทของตนผิดพลาดไปจากสิ่งที่ควรกระทำ ใน 3 ประเด็นพื้นฐานดังนี้

•                   ไม่รู้ว่าตนจะต้องทำอะไรและไม่ควรทำอะไร

•                   เชื่อว่าองค์กรของตนมีอำนาจจำกัดเกินกว่าที่เป็นจริง

•                   มีสมมุติฐานว่าหากไม่ถูกสั่งให้ทำก็ไม่ควรกระทำสิ่งนั้น

ขบวนการการจัดการ (Management Process)

ขบวนการการจัดการ

ลัทธิการจัดการ  (Managerialism)

การบริหารรัฐกิจมีการพัฒนาอย่างมาในยุค 1970s และ1980s เครื่องมือใหม่การประเมินโครงการและการวิเคราะห์นโยบายโดยการวัดผลเชิงปริมาณเพื่อสร้างประสิทธิภาพและอัตถประโยชน์ของโครงการสาธารณะ ขบวนการควบคุมและตรวจสอบการใช้เงินถูกนำมาใช้ ในการบริหารจัดการแผนใหม่นี้การวางแผนเชิงกลยุทธ์ (strategic planning) การควบคุมภายใน และความรับผิดชอบเชิงจริยธรรมเป็นส่วนสำคัญที่เพิ่มเข้ามา

การปฏิวัติไปสู่การจัดการแบบใหม่ (ยุคโลกาภิวัตน์)

                ลัทธิการจัดการยุคใหม่คือการให้สิทธิการจัดการโดยให้ผู้บริหารองค์กรให้มีอิสระในการทำงานคล่องตัวเพิ่มขึ้นเพื่อให้งานบรรลุเป้าหมายที่วางไว้

การบริหารองค์กรสาธารณะแผนใหม่

1.                 เน้นการควบคุมต้นทุนโดยการวัดผลงานของบุคคลากร

2.                 ลดปัญหาการสุญเสียโดยการนำเทคโนโลยีเข้ามาลดต้นทุนการใช้แรงงานจากคน

3.                 การบริหารจัดการยุคใหม่ยังพยายามใช้การทำสัญญาจ้างเอกชนเข้ามาทำงานในหน่วยงานราชการเพิ่มมากขึ้น

(เป็นการลดต้นทุนในการผลิต)

ขบวนการจัดการเชิงกลยุทธ์  (Strategic Management Process)

การจัดการเชิงกลยุทธ์เป็นการเชื่อมโยงการจัดวางแผนและดำเนินการตามแผน และการจัดการองค์กร ตามยุทธศาสตร์อย่างต่อเนื่อง เพื่อแปลงการจัดทำแผนไปสู่การปฏิบัติที่มุ่งสู่ผลสำเร็จ

การจัดการเชิงกลยุทธ์คืออะไร?

กลยุทธ์เป็นศาสตร์เก่าแก่ในการนำทัพเข้าสู่สนามรบ กลยุทธ์ในการบริหารจัดการองค์กรเป็นการจัดหาและจัดการทรัพยากรขององค์กรให้บรรลุตามนโยบายที่กำหนดไว้ กลอุบาย (Tactics) เป็นส่วนหนึ่งในการปฏิบัติการขับเคลื่อนกลยุทธ์ให้ไปสู่ความสำเร็จ การจัดการเชิงกลยุทธ์เป็นวิธีการแผนใหม่ที่ทำการประยุกต์ศาสตร์โบราณมาใช้การองค์กรธุรกิจ และองค์กรของรัฐในปัจจุบัน มันเป็นขบวนการคัดเลือกอย่างระมัดระวังในการวางนโยบาย การพัฒนาขีดความสามารถ และการวิเคราะห์สถานการณ์โดยรอบโดยผู้บริหารองค์กรเพื่อเน้นการใช้พลังผลักดันการปฏิบัติงานไปสู่ความสำเร็จ

(เนื่องจากทรัพยากร(คน เงิน วัสดุอุปกรณ์ที่ดินและการบริหารจัดการ)ที่มีอยู่อย่างจำกัด

จุดมุ่งหมายหลัก   การจัดการเชิงกลยุทธ์เป็นการพัฒนาองค์กรตามสัญญาประชาคมที่องค์กรให้ไว้  ตาม

1.               พันธะกิจ (mission)

2.               วิสัยทัศน์ (vision) ขององค์กร

(ความสำเร็จเกิดจากจินตนาการ แห่งความเป็นจริง

ขบวนการจัดการเชิงกลยุทธ์

•                    ริเริ่มและสร้างการยอมรับขบวนการจัดทำแผน

•                    ชี้ชัดถึงอำนาจหน้าที่ขององค์กร

•                    ทำความเข้าใจในพันธะกิจและคุณค่าขององค์กร

•                    ประเมินบรรยากาศภายในและภายนอกองค์กรเพื่อแยกแยะจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาสและภาวะคุกคาม (SWOT)

•                    ชี้ชัดประเด็นปัญหาที่องค์กรเผชิญอยู่

•                    กำหนดยุทธศาสตร์เพื่อจัดการ

•                    กำหนดวิสัยทัศน์ขององค์กรที่มีประสิทธิภาพ

•                    พัฒนาขบวนการทำงานที่มีประสิทธิภาพ

SWOT

•                    ทีมงานควรศึกษาบรรยากาศภายในและภายนอกองค์กรเพื่อแยกแยะโอกาสและความท้าทายที่องค์กรเผชิญอยู่

•                    สำรวจบรรยากาศภายในองค์กรเพื่อทราบถึงจุดแข็งและจุดอ่อน ; องค์กรมักจะไม่สามารถควบคุมความเป็นไปภายนอกองค์กร

•                    โอกาสและความท้าทายมักเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับความเป็นไปในอนาคตมากกว่าปัจจุบันในขณะที่จุดแข็งและจุดอ่อนเกี่ยวข้องกับความเป็นไปปัจจุบันมากกว่าอนาคต

•                    องค์กรทั่วไปมักให้ความสนใจกับภาวะคุกคามมากกว่าโอกาส

การบริหารรัฐกิจ: การนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ

ความหมาย

การบริหารรัฐกิจ (Public Administration) ในความหมายที่เข้าใจอย่างง่ายคือการดำเนินกิจกรรมของรัฐบาลเพื่อจัดการบริหารกิจการสาธารณะหรือปฏิบัติงานตามนโยบายสาธารณะ

การบริหารจัดการนโยบาย: ความหมายตามลักษณะกิจกรรม

·         ทางการเมือง (Political)

·         ทางกฎหมาย (Legal)

·         ทางการจัดการ (Management)

·         ทางหน้าที่การงาน(Occupational)

ความหมายตามนัยยะทางการเมือง

การบริหารตามนโยบายเป็นสิ่งที่รัฐบาลกระทำผ่านการปฏิบัติงานของข้าราชการ กิจกรรมดังกล่าวย่อมส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชนทั้งในทางบวกและทางลบ

·         ทางบวก ได้แก่ การสร้างถนน สะพาน การเก็บขยะ เพื่อสร้างความนิยมจากประชาชน

·         ทางลบ ได้แก่การข่มเหง หรือละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐานโดยซ่อนรูปในการสร้างความชอบธรรมภายใต้รูปแบบของ”ความมั่นคง”เป็นต้น

Dwight Waldo (1955)

เขานำเสนอการพิจารณาการบริหารจัดการนโยบายในแง่มุมของการปฏิบัติงานตามสภาวะแวดล้อมทางสังคม การพิจารณาในลักษณะนี้ทำให้เข้าใจถึงความแตกต่างของการแปลงนโยบายไปสู่การปฏิบัติระหว่างสังคมที่มีวัฒนธรรมที่มีความแตกต่างกัน

                “นโยบายที่ถูกวางด้วยกฎเกณฑ์เดียวกันอาจมีการนำไปปฏิบัติในลักษณะที่แตกต่างระหว่างสังคมที่มีวัฒนธรรมที่ต่างกัน”

ความหมายตามนัยยะทางกฎหมาย

การบริหารจัดการตามนโยบายเป็นสิ่งที่รัฐกระทำโดยเกิดมาจากและอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมาย การบริหารรัฐกิจจึงเป็นการใช้กฎหมายในการปฏิบัติการ (Law in action) การปฏิบัตินโยบายใดๆจะทำไม่ได้หากปราศจากกฎหมายมารับรองการดำเนินการนั้น

ความหมายตามนัยยะการจัดการ

การบริหารปกครองนับเป็นสาขาหนึ่งของการจัดการโดยสำนักศึกษาการจัดการหลายแห่งแยกเป็นสาขาการจัดการภาครัฐและภาคเอกชน แม้ว่าการบริหารรัฐกิจตั้งอยู่บนพื้นฐานของกฎหมายมารองรับ แต่หากปราศจากแง่มุมของการบริหารจัดการอาจกล่าวได้ว่ากิจการงานบริการสาธารณะก็อาจไม่สามารถดำเนินการอย่างได้ผล

ความหมายตามนัยยะของหน้าที่การงาน

เจ้าหน้าที่ของรัฐจำนวนมากที่ขาดความใส่ใจในนโยบาย กฎหมาย และการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการองค์กร พวกเขาเน้นความสนใจแต่งานในหน้าที่ของตนเท่านั้น แพทย์ผ่าตัดจนถึงคนกวาดถนนที่สังกัดหน่วยงานของรัฐหลายคนอาจลืมใส่ใจในความเป็นพนักงานของรัฐ พวกเขาเพียงปฏิบัติงานตามหน้าที่ไปแต่ละวัน

John F. Kenndy

การบริหารปกครองเป็นการแปลงอุดมคติไปสู่การปฏิบัตินัยยะดังกล่าวเป็นไปได้เนื่องจาก

“Because that is where the power is”

สภาพปัจจุบัน                      ภารกิจ( mission)                                อนาคต                                 วิสัยทัศน์ (vision)

กลยุทธ์ (Strategy)

การบริหารเชิงกลยุทธ์

•                   เป็นกระบวนการบริหารองค์การโดยรวม

•                   เป็นการบริหารที่มุ่งเน้นการสร้างอนาคตขององค์การในระยะยาว

•                   เป็นการบริหารที่ต้องตรวจสอบ วิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายใน  และภายนอกองค์การอยู่ตลอดเวลา

•                   เป็นการบริหารที่จะต้องมี หรือสร้างกลยุทธ์หรือยุทธศาสตร์ขององค์การ เพื่อให้องค์การประสบความสำเร็จได้ในระยะยาว